Tình ca - Phạm Duy - Karaoke, Tone Nữ

Tường thuật Thánh lễ an táng Đức cố Giáo Hoàng Biển Đức XVI, ngày 5/1/2023

ĐỒNG HÀNH VỚI NGƯỜI TRẺ TRONG THỜI ĐẠI INTERNET

ĐỒNG HÀNH VỚI NGƯỜI TRẺ TRONG THỜI ĐẠI INTERNET

Ngày đăng: Thứ Sáu 07.05.2021

Mục lục

Dẫn nhập

Internet: Cơ hội và thách đố cho người trẻ hôm nay

      2.1 Đặc tính của người trẻ thời công nghệ

      2.2 Các giá trị truyền thống và văn hóa Internet

      2.3 Cơ hội và thách đố

III. Internet và truyền thông Tin Mừng cho người trẻ hôm nay

      3.1 Giáo hội và Internet, Đạo đức trong Internet

      3.2 Các Đức Giáo hoàng và người trẻ trong thời đại kỹ thuật số

      3.3 Thượng Hội đồng Giám Mục Á Châu (FABC) và người trẻ trong thời đại kỹ thuật số

Đồng hành với người trẻ trong thời đại Internet

      4.1 Người đồng hành và tinh thần truyền thông

      4.2 Người đồng hành và những điều cần biết khi sử dụng Internet

      4.3 Người trẻ và sự phát triển toàn diện

Thay lời kết

I. Dẫn nhập

Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, trong một dịp gặp gỡ giới trẻ tại thành phố Louis thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ, đã nói rằng: “Chúa Giêsu Kitô đang mời gọi chúng con, Giáo Hội đang chờ đợi chúng con và chính Cha, Cha đang mong đợi rất nhiều vào chúng con,”[1] ĐTC Phanxicô khẳng định “người trẻ là hiện tại của thế giới.” [2] Liên Hội Đồng Giám mục Á Châu (FABC) tuyên bố ‘“Giáo hội là Giáo Hội của người trẻ,[3] …một sứ mệnh đặc biệt cho người trẻ và với người trẻ,”[4] Hội đồng Giám mục Việt Nam (HĐGMVN), trong Thư chung 2019, cũng cho rằng “các kitô hữu trẻ luôn là mối quan tâm đặc biệt của toàn thể Giáo hội.”[5] Thật vậy, người trẻ luôn là mối quan tâm đặc biệt đối với gia đình, xã hội và Giáo hội. Tông huấn mới nhất về người trẻ, Christus Vivit, của ĐTC Phanxicô đã thể hiện mối quan tâm đặc biệt này. Tông huấn được xem như là kim chỉ nam cho việc đồng hành với người trẻ hôm nay. Thật thú vị khi để ý thì thấy rằng hai từ “đồng hành” được sử dụng 36 lần trong toàn bản văn của Tông huấn, phiên bản tiếng Việt của linh mục Lê Công Đức, PSS. Chỉ trong một số ngắn (số 242) từ “đồng hành” được lặp lại 3 lần và trong số 246, từ “đồng hành” được lặp lại 7 lần. Điều đó cho thấy tầm quan trọng của việc đồng hành đối với người trẻ trong bối cảnh thế giới hôm nay.

Việc đồng hành với người trẻ trong thế giới hôm nay đang trở nên cấp bách bởi họ đang sống trong một thế giới khủng hoảng. Cuộc khủng hoảng như là hậu quả của chiến tranh, bạo lực, khủng bố, loại trừ, nền luân lý bị suy thoái (nạn nạo phá thai, nạn dịch HIV, nghiện ngập..).[6] Cách đặc biệt, bức tranh của người trẻ hôm nay được vẽ ra trong ba khung cảnh chính, được trình bày trong chương 3 của Tông huấn, bao gồm: môi trường kỹ thuật số (số 86 – 90); Di dân, một biểu thức của thời đại chúng ta (91 – 94); và Lạm dụng (95-102).

Về môi trường kỹ thuật số, Tông huấn lưu ý rằng nó không còn đơn thuần là một phương tiện truyền thông nhưng nó đã ăn sâu vào văn hóa và lối sống của con người. Nó cũng như những thực tại khác của con người, có giới hạn và khiếm khuyết, nếu không sử dụng lành mạnh sẽ dễ biến việc truyền thông liên lạc thành sự tiếp xúc hoàn toàn ảo và dẫn đến hậu quả cô đơn, bị dẫn dụ, bóc lột và bạo lực, thậm chí nghiện ngập, cô lập và đánh mất cảm thức kết nối thật. [7]

Trong bối cảnh Việt Nam hôm nay, nếu vào năm 1997, thời điểm đầu tiên Internet được cung cấp cho người dùng ở nước Việt Nam, trên hạ tầng mạng điện thoại cố định với tốc độ truy cập rất hạn chế, thì sau 20 năm phát triển, tính đến năm 2017, Việt Nam đã có 64 triệu người dùng mạng Internet, chiếm 67% dân số cả nước. Với con số này, Việt Nam là nước có số người dùng đứng thứ 12 trên toàn thế giới và đứng thứ 6 trong tổng số 35 quốc gia/vùng lãnh thổ thuộc khu vực Châu Á.[8] Một thống kê năm 2019 cho rằng có 94% người dùng Internet ở Việt Nam sử dụng Internet hằng ngày, số 6% còn lại sử dụng Internet ít nhất một lần trong tuần.[9]

Một thống kê khác vào năm 2016 [10]  cho rằng giới trẻ Việt Nam có một thói quen sử dụng Internet đáng báo động. Cụ thể, danh sách từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất trên Google năm 2016 tại Việt Nam như sau: 1. Trò chơi Slither; 2. Euro 2016; 3. Chúng ta không thuộc về nhau; 4. Phía sau một cô gái; 5. Pokemon Go; 6. Vietlott; 7. Minh béo; 8. Hậu Duệ mặt trời; 9. Vợ người ta; 10. Thách thức danh hài. Nhìn vào danh sách vừa được liệt kê ở trên, có thể thấy, xu hướng tìm kiếm nổi bật năm 2016 của Việt Nam do Google thống kê đa phần thuộc lĩnh vực giải trí (trò chơi điện tử, phim ảnh, ca nhạc, trò chơi truyền hình – game show,…). Đặc biệt, vào năm 2013, thống kê của eMarketer – hãng nghiên cứu thị trường của Mỹ cho rằng Việt Nam có 40% lượng người trực tuyến có độ tuổi từ 15 – 24.

Khi người trẻ của chúng ta đang sống trong một bối cảnh xã hội như thế, nhu cầu được đồng hành là một nhu cầu cấp thiết đối với người trẻ. ĐTC Phanxicô đã nhận ra điều này và đã khẳng định trong Tông huấn Christus Vivit “người trẻ cần được tôn trọng tự do nhưng họ cũng cần được đồng hành.”[11]

Bài viết này sẽ khai triển ba nội dung chính: (1) Internet: cơ hội và thách đố cho người trẻ hôm nay; (2) Internet và truyền thông Tin Mừng cho người trẻ hôm nay; và (3) Đồng hành với người trẻ trong thời đại Internet.

 

II. Internet: Cơ hội và thách đố cho người trẻ hôm nay

2.1 Đặc tính của người trẻ thời công nghệ

Theo các nhà tâm lý học phát triển, tâm lý học lứa tuổi thì tuổi trẻ được xác định có hơi chênh lệch giữa các nước trên thế giới và Việt Nam. Ở nước ngoài, dựa theo 8 giai đoạn phát triển của nhà tâm lý học xã hội Erikson, tuổi trẻ, tuổi thanh niên, tuổi hình thành cái tôi bản chất, được đánh dấu ở giai đoạn thứ 5 (12-18 tuổi), tuổi trưởng thành trẻ được đánh dấu ở giai đoạn thứ 6 (18-40).[12] Ở Việt Nam, tuổi trẻ, tuổi thanh niên được chia thành 2 giai đoạn, tuổi đi tìm cái tôi bản chất (15-18 tuổi), tuổi hình thành cái tôi bản chất (18-25 tuổi) và tuổi trưởng thành trẻ (25-40). [13] Thượng Hội Đồng, trong Tông huấn Christus Vivit, xác định nhóm tuổi trẻ là 16-29 tuổi (số 68). Tuy có chênh lệch đôi chút trong cách xác định nhóm tuổi trẻ giữa các nước trên thế giới và Việt Nam do các yếu tố tâm sinh lý, văn hóa, xã hội những người trẻ, nói chung, thường gắn liền với những đặc tính: nhiệt thành, can đảm, quảng đại và nhiều hoài bão, là giai đoạn phát triển nhân cách được đánh dấu bằng những ước mơ, bằng những mối tương quan, bằng những thử nghiệm và bằng những chọn lựa mà dần dần hình thành nên một kế hoạch đời sống.[14] Người trẻ hay giới trẻ được nhắm đến trong bài viết này là nhóm trẻ từ 12-25 tuổi.

Phần lớn cho rằng người trẻ hôm nay khác với người trẻ của các thế hệ trước. Có một nhận định cho rằng “Khi tôi nhìn vào người trẻ hôm nay và cố gắng đặt bàn chân tôi vào bên trong đôi giày của họ, tôi thấy sốc vì họ quá khác so với tuổi trẻ của tôi thời trước. Sự thật là từ khoảng hơn 20 năm trở lại đây, tôi thấy có một sự thay đổi rất nhanh nơi người trẻ: cách họ ăn, cách họ nói, cách họ hành động, cách họ học, cách họ cầu nguyện, cách họ giao tiếp, cách họ chọn bạn và chọn lối sống…”[15] Sự thay đổi được xem như là hệ quả của ảnh hưởng thời công nghệ. “Người trẻ lớn lên trong một thế giới được điều kiện hóa bởi phương tiện truyền thông đại chúng.” [16] Người trẻ được xem như là “chủ” của thời đại công nghệ kỹ thuật số. Họ mang những tên gọi đặc trưng, như thế hệ @ (@-generation), thế hệ điện tử (E-generation), và thế hệ Net (N-generation).[17]

Người trẻ hôm nay được đánh giá là rất sáng tạo, tự tin, nhạy bén nhưng đồng thời cũng bị xem là hời hợt, dễ nổi loạn, mau thay đổi và thiếu chung thủy. “Tốc độ” và “thay đổi” được xem là những đặc tính tiêu biểu của văn hóa thời công nghệ của người trẻ hôm nay. Tốc độ và thay đổi gắn liền với những hoạt động, những hành vi không mục đích rõ ràng như cafe shops hay Internet coffee, nơi họ tiêu tốn nhiều thời gian để xem phim, tán gẫu, chơi game,.Sự thay đổi gắn liền với kiểu thức chạy theo những thay đổi xã hội, thiếu khả năng chọn lựa một phong cách sống ổn định. Như một hệ quả, người trẻ luôn trong trạng thái không yên và không thỏa mãn. Họ luôn theo đuổi những trải nghiệm mới và tìm kiếm cách sống mới.[18]

Trong một cuộc khảo sát về việc người trẻ sử dụng Internet ở Việt Nam vào năm 2005, với 400 khách thể nghiên cứu, được chia làm 3 nhóm: < 18 tuổi; 19 – 25 tuổi; > 26 tuổi. Kết quả cho thấy, với bốn gợi ý về phương tiện thông tin đại chúng, bao gồm tivi, điện thoại, sách và Internet thì có 69% người trẻ thích truy cập Internet hơn những phương tiện còn lại, đặc biệt là nhóm < 18 tuổi với kết quả 89, 3%.[19] Tuy kết quả nghiên cứu chỉ mang tính tham khảo với số lượng khách thể khiêm tốn (400 người trẻ), nhưng điều đó cho thấy khuynh hướng sử dụng Internet của người trẻ sẽ gia tăng theo thời gian.

Hiện nay, có không ít người lớn chúng ta cảm thấy thất vọng về người trẻ, lo lắng cho tương lai của đất nước và của Giáo hội khi nhìn vào thế hệ trẻ. Tuy nhiên, qua Tông huấn Christus Vivit, ĐTC Phanxicô đã mở ra cho chúng ta một cách nhìn khác, một bức tranh khác về người trẻ, một sự lạc quan, tin tưởng, tích cực và hy vọng vào người trẻ: “Nơi một số người trẻ, chúng ta có thể nhận thấy một khát vọng Thiên Chúa.chúng ta có thể nhận ra những khởi điểm thật sự, những nguồn lực nội tại đang chờ nhận được một lời kích hoạt, soi sáng và khích lệ” (số 84); “chúng ta không được xem thường khả năng của người trẻ đối với việc cầu nguyện chiêm niệm” (số 224); “ngay cả những bạn trẻ yếu đuối, ‘có vấn đề’ và phiền não nhất cũng có thể là những nhà thừa sai theo cách của mình, vì điều tốt lành luôn luôn có thể được chia sẻ, cho dù nó tồn tại bên cạnh nhiều giới hạn” (số 239).

2.2 Các giá trị truyền thống và văn hóa Internet

Hiếu thảo với tổ tiên, kính trọng người lớn, chung thủy trong tình yêu là những giá trị truyền thống trong văn hóa người Việt Nam.[20] Tuy nhiên, với người trẻ ngày nay dường như sự hiếu thảo, kính trọng người lớn giảm, thiếu cảm thông và ít quan tâm người khác. Những buổi cơm chung gia đình không còn được đặt ở vị trí ưu tiên, những giá trị truyền thống trong hôn nhân ít được xem trọng, kéo theo những hệ lụy như ly dị, ly hôn, sống thử tiền hôn nhân, yêu cuồng sống vội… “Nhiều gia đình trẻ tan vỡ vì những cuộc tình bí mật trên mạng” [21] Một bài báo có tựa đề “Finding Love Online’’” chỉ ra rằng 2/3 khách thể nghiên cứu thừa nhận họ yêu nhau qua mạng, qua tiếng sét ái tình đầu tiên. Becker (2002) cho rằng văn hóa internet có nguy cơ hủy diệt các giá trị văn hóa truyền thống như thói quen và nghiện xem phim khiêu dâm, xem những chương trình bạo lực đã và đang ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe tâm thần của người trẻ.[22] Hơn thế nữa, tình trạng cô lập bản thân khỏi gia đình, khỏi các giá trị văn hóa và tôn giáo để đi vào trong một thế giới cô đơn và tự do dò dẫm là một hiện tượng và hệ quả của một kiểu ‘di cư kỹ thuật số’. [23]

Người trẻ ngày nay đối diện với nhiều khó khăn trong việc làm sao để cân bằng giữa các giá trị truyền thống và văn hóa internet, làm sao để sử dụng internet một cách hiệu quả và phù hợp. Đây là trách nhiệm của chính người trẻ và cũng là trách nhiệm của người đồng hành với người trẻ hôm nay.

2.3 Cơ hội và thách đố

Một cách tích cực, Internet giúp phong phú hóa cuộc sống người trẻ vượt xa sự mong đợi của họ. Internet và các mạng xã hội tạo ra một cách thức mới để truyền thông và thiết lập tương quan, để tiếp cận thông tin và tri thức.[24] Cụ thể, bằng việc truy cập World Wide Web (www.) thế giới trở thành “thư viện” của người trẻ với nguồn thông tin vô hạn; công nghệ trực tuyến đang được sử dụng vào nhiều mục tiêu giáo dục như lớp học trực tuyến, phòng họp trực tuyến, diễn đàn trực tuyến (như chương trình Meet, zoom…), phòng chat, website, email, blog.Thật vậy, Internet giúp giới trẻ mở rộng tầm nhìn và tiếp cận với một thế giới rộng lớn hơn, văn minh hơn, nguồn tài liệu cũng trở nên phong phú hơn. Internet còn là phương tiện kết nối, mở rộng tương quan và giải trí. Internet cũng là phương tiện giúp cho giới trẻ công giáo tiếp cận với Giáo hội hoàn vũ và giáo hội địa phương, tạo nên một cách thức mới góp phần giúp người trẻ nuôi dưỡng và phát triển đời sống tâm linh bằng việc đọc các trang suy niệm lời Chúa, chú giải Kinh thánh, các bài giảng lễ.. .va những cách thức hoạt động mục vụ khác mang lại, đồng thời cũng giúp người trẻ trở nên chứng nhân niềm tin và tình yêu cho các bạn trẻ khác.

Tuy nhiên, Internet là một con dao hai lưỡi. Bên cạnh những cơ hội và thuận lợi, người trẻ đã gặp không ít những thách đố và nguy hiểm khi sử dụng Internet không hợp lý, như tiêu tốn nhiều thời gian trên mạng dẫn đến chứng sợ thiếu hay nghiện điện thoại thông minh, nghiện game online, nghiện shop online, nghiện sách báo, phim ảnh khiêu dâm. Hiện tại có nhiều nghiên cứu cho thấy chứng sợ thiếu điện thoại thông minh ở người trẻ ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tâm thần của họ như mất khả năng kiểm soát bản thân,[25] cô đơn, [26] lo âu.[27] Dành nhiều thời gian cho việc kết nối ảo, kết bạn ảo, mất dần nhu cầu kết nối thật với gia đình với bạn bè và mất dần cảm thức thuộc về trong môi trường mình đang sống. Không ít những bạn trẻ bị lạm dụng tình dục do những cuộc trò chuyện online, những kết nối ảo, xem phim sex và phim khiêu dâm.[28] Những thần tượng ảo cũng dẫn đưa người trẻ đến những hành vi, cảm xúc nguy hiểm và bất thường. Khuynh hướng nghiêng chiều về chủ nghĩa cá nhân (individualism), chủ nghĩa tiêu dùng (consumerism) và chủ nghĩa duy vật chất (materialism) làm cho người trẻ bị mê hoặc bởi những kiểu thời trang, những quảng cáo online[29]. Các giá trị truyền thống dường như không còn là tiêu chuẩn đánh giá hay chọn lựa của người trẻ trong cuộc sống nhưng đang được thay thế bởi những giá trị của thời đại công nghệ thông tin. Internet cũng nới rộng khoảng cách các thế hệ giữa người lớn và người trẻ bởi vì họ có quá nhiều suy nghĩ và quan điểm khác nhau.[30] Như một hệ quả, người lớn cho rằng người trẻ là một thế hệ “tội lỗi,” người trẻ thì cho rằng người lớn đã lạc hậu.

 

III. Internet và truyền thông Tin Mừng cho người trẻ hôm nay

3.1 Giáo hội và Internet, Đạo đức trong Internet

Vào ngày 22 tháng 2 năm 2002, Hội đồng giáo hoàng về Truyền thông xã hội đã ban hành hai tài liệu liên quan đến Internet, đó là Giáo Hội và Internet và Đạo đức trong Internet.

Tài liệu thứ nhất, Giáo Hội và Internet, đề cập đến những cơ hội và thách đố trong việc truyền thông Tin Mừng cho con người trong thời đại kỹ thuật số. [31] Khi con người được điều kiện hóa bởi nền văn hóa truyền thông thì Giáo Hội cũng cần hiểu về nó, nghĩa là cần hiểu về Internet. Đây là điều cần thiết để Giáo hội truyền thông hiệu quả với con người thời nay đặc biệt là người trẻ- một thế hệ mà đang ngày càng cắm rễ sâu trong thời đại công nghệ.[32]

Một cách chung các giáo phận, giáo xứ, các hội dòng thánh hiến đều sử dụng Internet cho những mục đích tâm linh của họ và cho việc loan báo Tin Mừng. Internet được ghi nhận là một phương tiện truyền thông hiệu quả.[33] Đặc biệt đối với người trẻ, họ được mời gọi trở thành công dân đích thực của thời đại; không chỉ đơn thuần sử dụng thành thạo các kỹ thuật nhưng biết cách vận hành tốt trong thế giới không gian mạng, biết phân định theo các tiêu chí đạo đức đúng đắn và sử dụng công nghệ với mục đích phát triển toàn diện và vì lợi ích của người khác.[34]

Bên cạnh sự thuận lợi và cơ hội do Internet mang lại, văn hóa truyền thông cũng để lại không ít thách đố: chân lý tương đối đang thay thế chân lý tuyệt đối[35], thế giới ảo đang thay thế thế giới thật, tương tác ảo đang thay thế tương tác thật của một cộng đoàn phụng vụ bằng xương bằng thịt[36]. Thật vậy, ‘“Trên Internet không có bí tích: thậm chí nếu như nhờ ơn Chúa mà có thể có được những trải nghiệm tôn giáo trên Internet thì cũng không đủ, nếu tách khỏi sự tương tác trong thế giới thật với các tín hữu khác[37]”  Vì thế, khi lập kế hoạch mục vụ cần lưu ý: làm sao để hướng dẫn con người từ không gian mạng đến cộng đoàn thực; làm sao để ngang qua việc giáo dục và giảng dạy giáo lý, Internet được sử dụng để giúp cho học viên trung thành và làm phong phú thêm đời sống đức tin của họ[38].

Ngoài ra, tài liệu thứ hai về “Đạo đức trong Internet” đã suy tư chủ yếu về những vấn đề đạo đức trong việc sử dụng Internet. Vì như đã được đề cập đến, Internet là con dao hai lưỡi, một mặt, nó đang được đưa vào nhiều mục đích sử dụng tốt, hứa hẹn còn nhiều hơn thế nữa, nhưng cũng có thể gây ra nhiều tác hại nếu không được sử dụng đúng cách. Lợi hay hại, phần lớn phụ thuộc vào chọn lựa của người sử dụng[39]. Cụ thể hơn, con người và cộng đồng con người là trung tâm, là mục tiêu tối hậu để đánh giá việc sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội. Truyền thông nên được thực hiện giữa con người với con người và vì một sự phát triển toàn diện.[40]

3.2 Các Đức Giáo hoàng và người trẻ trong thời đại kỹ thuật số

ĐGH Phaolô VI, trong Tông huấn Loan Báo Tin mừng (Evangelii Nuntiandi) nhấn mạnh rằng: “thế kỷ của chúng ta được đánh dấu bằng những phương tiện truyền thông xã hội… Giáo Hội sẽ mắc tội với Chúa nếu Giáo Hội không lợi dụng những phương tiện đó.”[41] Trên cơ sở đó, liên quan đến công việc dạy giáo lý, những phương pháp dạy phải thích nghi với lứa tuổi, văn hóa, khả năng của học viên. Phải luôn luôn tìm cách ghi lại trong trí nhớ, trong trí khôn và trong lòng họ những chân lý cốt yếu cần phải thấm nhuần trong cả cuộc sống.[42]

Đức Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, “vị giáo hoàng của người trẻ’’” khẳng định rằng thời đại hiện đại là thế giới truyền thông, nó đang thống nhất nhân loại trở thành ‘ngôi làng toàn cầu/global village.’ Như một hệ quả, người trẻ lớn lên trong một thế giới được điều kiện hóa bởi các phương tiện thông tin đại chúng. Nó là chưa đủ khi chỉ dùng các phương tiện truyền thông để rao giảng Tin Mừng nhưng còn cần làm cho Tin Mừng được thấm nhập vào loại “văn hóa mới” được hình thành bởi các phương tiện truyền thông đó. “Văn hóa mới” này là nơi tồn tại cách thức giao tiếp mới, với ngôn ngữ mới, kỹ thuật mới và tâm lý mới.[43] Trong bối cảnh này, Đức Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã khuyến khích người trẻ: “Hãy ở lại trong Lời của Chúa. Lời Chúa sẽ làm cho chúng con trở nên mạnh mẽ. Và như thế chúng con sẽ nhận ra những việc làm đen tối của ma quỷ và nguồn gốc của nó, chúng con sẽ thành công trong việc thay đổi, biến đổi thế giới và làm cho thế giới trở nên nhân bản hơn, huynh đệ hơn và giống Chúa hơn.”[44] Chính Đức thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã thành lập ngày Giới trẻ thế giới (World Youth Day) vào năm 1985. Trong lần kỷ niệm 10 năm thành lập, ngài đã gởi lá thư mục vụ giới trẻ với những lời đánh động sau: “tương lai thuộc về những người trẻ.”

ĐTC Bênêđictô XVI, trong dịp đại hội Giới trẻ thế giới lần thứ 24 tại Loreto, Italy, đã nhắn nhủ người trẻ với hai nội dung chính: thứ nhất, đừng nghe theo những lời dẫn dụ của thế giới bạo lực, độc tài, và đạt mục đích bằng mọi giá, nhưng hãy cảnh tỉnh và sáng suốt; thứ hai đừng sợ sự ảnh hưởng của các phương tiện truyền thông đại chúng, nhưng hãy tự tin và hãy là chính mình trong thế giới đó và luôn trở nên khiêm tốn. Khiêm tốn theo nghĩa can đảm, can đảm vượt qua cái chủ nghĩa vị kỷ và tội lỗi.[45] Ngài mời gọi người trẻ “đừng sợ Chúa Kitô…Hãy mở cửa, mở rộng cửa cho Ngài và chúng con sẽ tìm thấy được sự sống thật, [46] hãy cắm rễ sâu trong Chúa Giêsu Kitô để có thể đứng vững trong những thách đố và cám dỗ của thời đại với sức mạnh và sự phán quyết.”[47]

ĐTC Phanxicô, mặc dù thể hiện sự lạc quan, tin tưởng, tích cực và hy vọng rất nhiều vào người trẻ hôm nay, ngài cũng rất thẳng thắn đề nhìn vào thực tại của người trẻ trong thời đại kỹ thuật số này. Cụ thể, trong Tông huấn Christus Vivit, ngài chỉ ra rằng: “những mối tương quan trên mạng có thể trở thành phi nhân.Truyền thông khiêu dâm, chẳng hạn, làm méo mó nhận thức của người trẻ về tính dục con người. Những lối sống mới và cuồng nhiệt của những người trẻ muốn khẳng định tính cách của mình ngày nay đang đương đầu với một thách đố mới: đó là việc tương tác với một thế giới thực và ảo.”[48]

3.3 Thượng Hội đồng Giám Mục Á Châu (FABC) và người trẻ trong thời đại kỹ thuật số

Cụm từ “E-generation,” tạm dịch “Thế hệ điện tử” được FABC sử dụng lần đầu tiên để nói về người trẻ trong thời đại kỹ thuật số. Theo đó, “thế hệ điện tử” được định nghĩa như là một thế hệ sử dụng các phương tiện truyền thông điện tử như Internet, email và những phương tiện điện tử khác cho mục đích truyền thông của họ.[49] Mô tả ảnh hưởng của thời đại công nghệ hiện đại trên người trẻ, FABC đã sử dụng cụm từ sau: “Công nghệ thay đổi, cuộc sống thay đổi, giá trị thay đổi” [50] Đối diện với bối cảnh của thời đại hiện đại, Giáo hội Á Châu đã xác định rõ hai chọn lựa của mình “người nghèo và người trẻ” và tuyên bố rằng: “Giáo hội là Giáo hội của người trẻ”[51] “một sứ mệnh đặc biệt cho người trẻ và với người trẻ.”[52] Trong kỷ nguyên kỹ thuật số này, Giáo hội cần đồng hành với người trẻ một cách sáng tạo đặc biệt trong lĩnh vực truyền thông xã hội. Truyền thông căn bản là lắng nghe những hoài bão, những giấc mơ và những ưu tư lo lắng của người trẻ.[53] Giáo Hội xem người trẻ không chỉ là “tương lai” mà còn là “hiện tại” của Giáo Hội tại Á Châu. Họ không chỉ là đối tượng của sự quan tâm, chăm sóc của Giáo Hội mà còn là “người chủ,” người quản lý lĩnh vực truyền thông điện tử.[54] Vì thế, họ cần được chuẩn bị để trở nên những người quản lý truyền thông điện tử tốt và đồng tham gia vào sứ mệnh của Giáo Hội.[55]

 

IV. Đồng hành với người trẻ trong thời đại Internet

Những gì được trình bày ở phần I và phần II của bài viết trở nên tiền đề cho các nhiệm vụ cần thực hiện một cách cụ thể trong việc đồng hành với người trẻ hôm nay, trước là cho người đồng hành và sau là cho chính giới trẻ.

4.1 Người đồng hành và tinh thần truyền thông

Người đồng hành với người trẻ cần có một tinh thần truyền thông. Tinh thần truyền thông kitô giáo, theo một số tài liệu, được diễn tả qua ba chiều kích căn bản: tinh thần chiêm niệm, tinh thần cởi mở và khả năng hiệp thông với người khác.

– Tinh thần chiêm niệm: Đời sống thánh hiến hôm nay đang bị cuốn vào “cơn lốc của toàn cầu hóa.” Tu sĩ có xu hướng duy hoạt động hơn chiêm niệm và cầu nguyện. Có thể vì đó mà Đức thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, trong Tông thư Trước Thềm Thiên Niên Kỷ Mới ‘Novo Millennio ineunte’ đã nhắc nhở rằng: Điều quan trọng là phải cắm rễ sâu trong chiêm niệm và cầu nguyện. Thời đại của chúng ta là thời đại của chuyển động không ngừng và kết quả là sự mệt mỏi với nguy cơ nghiện công việc. Chúng ta chống lại cơn cám dỗ này bằng cách trở nên ‘tôi là’ trước khi ‘tôi làm.’ [56] Trở nên ‘tôi là’ bằng thái độ chiêm niệm và cầu nguyện để lắng nghe tiếng Chúa một cách năng động và phát triển tương quan mật thiết với Chúa Giêsu. Như một quy luật tất yếu, càng ở lại trong tình yêu của Chúa Giêsu, người thánh hiến càng có khả năng lắng nghe và thực thi thánh ý của Ngài. Cũng thế, càng lắng nghe người trẻ, người đồng hành càng có thể hiểu được người trẻ đang muốn gì.

– Tinh thần cởi mở: theo cha Eilers, linh đạo truyền thông đòi hỏi sự cởi mở với Chúa, với chính mình và với người khác: (1) Cởi mở với Chúa là một thái độ chiêm niệm sâu thẳm nhất. Đức thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II khẳng định: “người truyền thông công giáo cần được đào tạo để làm việc một cách hiệu quả trong môi trường truyền thông đại chúng. Sự đào tạo về kỹ năng truyền thông, đạo đức truyền thông, văn hóa-lịch sử-xã hội con người thời đại là rất quan trọng. Tuy nhiên, vượt lên trên hết tất cả người truyền thông cần được đào tạo một đời sống nội tâm, đời sống tâm linh”[57] và ý thức ơn gọi nên thánh của bản thân” [58]; (2) Cởi mở với chính mình là thái độ biết mình như mình là. Bởi vì khi cởi mở với chính mình cá nhân nhận ra thực tế của bản thân, cả về đời sống tâm linh và nhân bản,[59] đồng thời làm cho cá nhân có khả năng xây dựng cộng đoàn ngang qua tình yêu, sự chia sẻ, hiệp thông và bình đẳng.[60] Ngoài ra, người truyền thông công giáo cần đào tạo cho mình có được một tình yêu như Chúa Kitô là hủy mình ra không và trở nên hồng ân cứu độ cho thế giới (Pl 2, 5-8); (3) Cởi mở với người khác là quan tâm thật sự tới người khác, như Chúa Giêsu đã làm. Hình ảnh Chúa Giêsu, người Mục tử nhân lành (Ga 10) là khuôn mẫu tuyệt vời cho người truyền thông công giáo. Người truyền thông công giáo không phải là người quảng cáo, người bán hàng nhưng là người quan tâm, chăm sóc người khác với thái độ khiêm tốn, yêu thương, kiên nhẫn, kính trọng, lắng nghe, tin tưởng, lưu tâm đến những khác biệt và nói sự thật trong yêu thương.[61]

– Hiệp thông với người khác: Tinh thần truyền thông còn thể hiện qua khả năng hiệp thông với người khác, khả năng thấu hiểu đối tượng truyền thông như hoàn cảnh gia đình, tuổi tác, những tâm tư nguyện vọng; khả năng đồng cảm, chia sẻ; khả năng trình bày rõ ràng, mạch lạc, lưu loát và sử dụng ngôn ngữ phù hợp với đối tượng truyền thông. Ví dụ, việc dạy giáo lý cho giới trẻ hôm nay sẽ không hiệu quả nếu chúng ta tiếp tục dùng phương pháp độc thoại, thuyết pháp nhưng nên thay bằng ngôn ngữ của yêu thương, gương sáng và sử dụng nhiều hình thức chuyển tải nội dung phong phú hơn như ngôn ngữ cơ thể, ngôn ngữ hình ảnh, video, PowerPoint và các phương pháp minh họa khác.

4.2 Người đồng hành và những điều cần biết khi sử dụng Internet

– Đào tạo để hiểu tầm ảnh hưởng của Internet: người đồng hành với người trẻ cần được đào tạo để hiểu về Internet và sự ảnh hưởng của nó lên con người thời đại hôm nay. Internet ngày càng trở nên một phương tiện không thể thiếu trong đời sống thường ngày của con người ngày nay. Linh mục, phó tế, tu sĩ và các giáo dân làm mục vụ cần được đào tạo về truyền thông để nâng cao hiểu biết về ảnh hưởng của truyền thông xã hội trên cá nhân cũng như trên xã hội, đồng thời giúp họ có được một cung cách truyền thông có thể đáp ứng được những cảm quan và bận tâm của con người đang sống trong văn hóa truyền thông.[62] Liên quan đến điều này, để có thể thu hút người trẻ đến với người đồng hành, trước hết người đồng hành chấp nhận họ như cách họ là. [63] Chúng ta nên cố gắng ‘đặt đôi chân của chúng ta vào trong đôi giày của người trẻ’ để hiểu họ hơn, cảm thông hơn và nắm bắt được ngôn ngữ của họ tốt hơn. Để làm được điều đó, người đồng hành cần được đào tạo để thật sự hấp thụ và nắm bắt được thế giới của người trẻ hôm nay, để thành thạo về Internet và để ứng dụng nó trong việc đồng hành với người trẻ hôm nay. Nếu không, thay vì là người hướng dẫn người trẻ, người đồng hành chỉ đơn thuần đi theo họ.[64]

– Đào tạo để hiểu ngôn ngữ Internet: Ngoài việc nắm bắt tầm ảnh hưởng về Internet lên con người và đặc biệt người trẻ hôm nay, người đồng hành cần đọc được ngôn ngữ của truyền thông kỹ thuật số trong thời đại hôm nay, đặc biệt ngôn ngữ Internet. Trước tình hình này, các chủ chăn và mọi người trong Giáo Hội được khuyến khích tìm hiểu sâu xa các vấn đề có liên quan tới việc truyền thông và các phương tiện truyền thông, đồng thời biến những hiểu biết ấy của mình thành những chính sách và những chương trình làm việc khả thi.[65] Như thế, tất cả những ai làm truyền thông công giáo cần nâng cao sự hiểu biết về ngôn ngữ Internet và làm cho những người sử dụng Internet trở thành độc giả khôn ngoan trên Net.[66] Đồng thời, đọc và hiểu được các dấu hiệu được sử dụng bởi internet, liên quan đến khả năng trừu tượng hóa ý nghĩa được truyền đạt trong việc lựa chọn và sắp xếp các dấu hiệu liên quan đến nhau. Tắt một lời, kỹ năng hiểu ngôn ngữ Internet là cần thiết, bởi vì nó không những giúp người đồng hành hiểu được loại ngôn ngữ được tạo nên do bởi thời đại công nghệ mà còn đánh giá được loại ngôn ngữ/văn hóa này tác động lên nền văn hóa truyền thống như thế nào. Nhờ đó, người đồng hành có thể đồng hành với người trẻ một cách thiết thực và hiệu quả hơn.

– Đào tạo để sử dụng Internet thành thạo: Huấn thị mục vụ thời đại mới (Aetatis Novae) về việc truyền thông xã hội cũng tuyên bố rằng các phương tiện truyền thông xã hội phải được sử dụng trong chương trình tái Phúc âm hóa và tân Phúc âm hóa.[67] Đây chính là tầm nhìn mới trong việc thực thi sứ mạng của Giáo Hội trong thời đại hôm nay. Vì lý do đó mà Internet là một diễn đàn mới và đóng vai trò quan trọng cho việc rao giảng lời Chúa trong thời đại hôm nay.[68] “Tại nhiều quốc gia, internet và các mạng xã hội đã làm nên một diễn đàn vững chắc để tiếp cận với người trẻ, cách riêng trong các sáng kiến và các hoạt động mục vụ.”[69] Như thế, mỗi người đặc biệt người đồng hành với người trẻ cần được đào tạo để sử dụng phương tiện này một cách thành thạo và hiệu quả.

4.3 Người trẻ và sự phát triển toàn diện

Sự phát triển toàn diện nơi người trẻ được nhắm vào hai chiều kích căn bản là nhân bản và tâm linh. Đồng hành với người trẻ hôm nay với bất kỳ phương tiện mục vụ nào đều nhắm đến hai chiều kích ấy.

Phát triển đời sống tâm linh

– Gắn bó mật thiết với Chúa Giêsu: ĐTC Phanxicô, trong Tông huấn “Đức Kitô đang sống” đề nghị rằng “việc mục vụ giới trẻ luôn phải bao gồm những cơ hội để làm mới lại và đào sâu kinh nghiệm cá nhân về tình yêu của Thiên Chúa và Đức Kitô đang sống”[70] Dạy giáo lý là một phương cách giúp người trẻ biết về Chúa Giêsu, đặc biệt hơn là làm sao cho người trẻ đụng chạm được kinh nghiệm gặp gỡ Chúa Giêsu một cách cá vị và hướng dẫn họ đi vào sự thân mật với Thiên Chúa. Điều này có thể được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau “bằng đời sống chứng tá, bằng những khoảnh khắc tôn thờ, suy niệm lời Chúa và ngay cả bằng việc sử dụng mạng xã hội cách trí tuệ.”[71]

– Yêu thích cầu nguyện: Cầu nguyện giúp người trẻ luyện thói quen lắng nghe và suy niệm trong thinh lặng. Thinh lặng để lắng nghe tiếng Chúa, lắng nghe người khác, lắng nghe bản thân và lắng nghe thế giới. Tuy nhiên, giới trẻ hôm nay dường như sợ thinh lặng khi họ đã quen với nhịp sống ồn ào và bận rộn. Người trẻ cần được hướng dẫn để biết yêu thích đời sống cầu nguyện. Một trang web về việc hỗ trợ cho người trẻ cầu nguyện đã đề xuất một cách suy niệm Lời Chúa bao gồm ba bước sau: (1) đọc bản văn Lời Chúa, (2) tìm những trang web có chú giải hay suy niệm về bản văn Lời Chúa đó; sự giải thích Kinh thánh có kèm theo bối cảnh văn hóa xã hội của bản văn và đối chiếu với bối cảnh văn hóa xã hội trong hiện tại giúp cho người trẻ rút ra được những bài học thiết thực và hữu ích; (3) thinh lặng để cho Lời của Chúa tác động dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần. Cầu nguyện hay chiêm niệm là một cách thức có thể giúp người trẻ hóa giải được những cảm xúc tiêu cực, những suy nghĩ và hành động bạo lực và trở nên ôn hòa hơn. Cầu nguyện cũng là cách giúp người trẻ nuôi dưỡng tương quan sâu xa với Đức Kitô hằng sống.

– Phúc âm hóa: Có thể nói ‘“phúc âm hóa các bạn trẻ khác bất cứ nơi nào họ gặp”[72] là hoạt động chính yếu của người trẻ công giáo. Nói cách khác “Phúc âm hóa và đổi mới xã hội” là một lời mời gọi đặc biệt dành cho người trẻ. Phúc âm hóa, một cách chung, được hiểu là đem Lời Chúa vào trong cuộc sống hằng ngày và làm cho Lời Chúa được thấm nhập vào trong tất cả mọi môi trường sống của con người. Theo đó, người trẻ được mời gọi tích cực Phúc âm hóa môi trường sống của họ. Tuy nhiên, trước khi người trẻ có thể Phúc âm hóa chính giới trẻ trong thời đại của họ, người đồng hành cần nâng đỡ và giúp họ đạt đến những khát vọng sâu xa của bản thân, “khát vọng đến tính đích thực, đến chân lý, đến tự do và lòng quảng đại; khát vọng mà chỉ có Chúa Kitô mới có thể đáp ứng cách thỏa mãn”[73]. Sự nâng đỡ mời gọi người đồng hành bước vào thái độ lắng nghe, đối thoại và can đảm đề nghị khi cần thiết để giúp người trẻ giữ vững nhiệt huyết và đạt đến những khát vọng sâu xa của bản thân. Kinh nghiệm đạt đến khát vọng sâu xa có lẽ cũng là kinh nghiệm đạt đến sự gặp gỡ thâm sâu với Chúa Giêsu Kitô. Đây chính là lúc người trẻ có thể tham gia tích cực vào việc Phúc âm hóa chính giới trẻ bằng việc hăng hái tham gia vào các hoạt động của cộng đồng đức tin họ đang thuộc về, bằng tinh thần bác ái, hy sinh, sẵn sàng giúp đỡ vì lợi ích và nhu cầu của người khác, bằng đời sống trung thực, bằng việc hăng hái dẫn đưa các bạn trẻ khác đến gặp Đức Giêsu và bằng, một cách đặc biệt, “sử dụng nhận thức, năng khiếu và sự hiểu biết của mình để tiếp cận những vấn đề và những mối ưu tư của các bạn trẻ khác bằng chính ngôn ngữ của họ ”[74]

Phát triển đời sống nhân bản

– Khả năng chọn lọc và phân định: Một trong những vấn đề phổ biến nhất trong thế giới của người trẻ hôm nay là vấn đề “bội thực thông tin”. Internet là một cánh cửa mở ra thế giới với lượng thông tin khủng khiếp từng phút, từng giờ và không phải tất cả mọi thứ trên Internet đều an toàn và đúng. Nếu giới trẻ không có khả năng chọn lựa và phân định, họ sẽ dễ rơi vào các trào lưu “rẻ tiền””. Vì thế, người trẻ cần được đào tạo lương tâm và trau dồi thói quen làm điều tốt. Đào tạo lương tâm để giúp người trẻ phát triển những cảm thức của Chúa Giêsu và những ý hướng đằng sau các hành động của Người.[75] Trau dồi thói quen làm điều tốt để giúp người trẻ lớn lên trong đức khôn ngoan. Lương tâm ngay chính và sự khôn ngoan là những tố chất cần thiết giúp người trẻ có khả năng phân định và chọn lọc giữa tốt-xấu, đúng-sai và giữa các giá trị văn hóa truyền thống- văn hóa thời đại kỹ thuật số.

– Khả năng kết nối trong thế giới thật: Kết nối ảo là một đặc tính trong thế giới của người trẻ hôm nay. Hậu quả kết nối ảo đã được trình bày ở chương I. Mục tiêu của người đồng hành phải làm sao để dùng phương tiện kết nối ảo đưa người trẻ đến cộng đoàn thật. Để hấp dẫn người trẻ đến với cộng đoàn người thật, tương tác thật, cần phải gây ý thức cho người trẻ về vai trò của họ. Bởi vì người trẻ càng nhận ra vai trò của mình đối với bản thân, gia đình và xã hội thì họ càng dấn thân cho một xã hội tốt đẹp hơn và bình đẳng hơn vì lợi ích chung.[76] Hơn thế nữa, người trẻ sẽ được tạo thêm động lực khi họ có cơ hội “đồng hóa mình” với bạn bè, cộng đoàn, những người bị bỏ rơi, những người bất hạnh trong xã hội.[77] Người trẻ cần được đào tạo để duy trì và phát triển cái nhìn nhân sinh quan và đời sống luân lý. Người trẻ càng quan tâm đến các giá trị truyền thống mà tổ tiên họ để lại cũng như những cống hiến của cha ông, họ càng nỗ lực thể hiện sự trân trọng đối với các giá trị này. Để có được điều này người trẻ cần vươn đến thái độ sáng tạo và sáng suốt, trưởng thành trong suy nghĩ, chính trực, can đảm, trách nhiệm và quảng đại.[78]

– Khả năng sử dụng Internet theo tinh thần truyền thông công giáo: Trước tiên, người đồng hành với người trẻ cần sử dụng các phương tiện truyền thông để kết nối và kích thích sự tham gia của người trẻ như blogs, fanpage, facebook, twitter, forum online… Với các phương tiện truyền thông xã hội này người đồng hành giúp người trẻ (1) kết nối với những trang web hữu ích, (2) tham gia các hoạt động hữu ích cho đời sống tâm linh và phát triển con người, (3) chia sẻ tài năng cá nhân với mục đích Phúc âm hóa thế giới ảo và cộng đồng mình đang thuộc về, (4) mở rộng và duy trì kết nối yêu thương với người khác và (5) tham gia vào các sân chơi lành mạnh. Tất cả các hoạt động với nhiều hình thức khác nhau nhằm mục đích giúp giới trẻ sử dụng phương tiện truyền thông theo đúng tinh thần truyền thông công giáo là nhắm đến một sự phát triển toàn diện và vì lợi ích của người khác. Có thể nói Chân Phước Carlo Acutis, 16 tuổi (1991- 2006), vừa được Giáo Hội tuyên phong vào ngày 10 tháng 10 năm 2020 là một gương sáng và là nguồn cảm hứng cho giới trẻ trong việc sử dụng các phương tiện truyền thông để Phúc âm hóa người trẻ hôm nay khi mà thế giới kỹ thuật số được xem là “ngôi nhà” thân thương của người trẻ.[79]

 

V. Thay lời kết

Sống trong một thế giới được điều kiện hóa bởi cuộc cách mạng giới công nghệ, một thế giới “không còn ranh giới”, giới trẻ được xem như là những “chủ nhân” của thế giới không gian mạng. Thách đố ở đây là những thế hệ lớn hơn chịu trách nhiệm đồng hành với người trẻ, nhưng lại cảm thấy mình “không thuộc về” thế giới của họ. Tuy nhiên, theo tinh thần của ĐTC Phanxicô, qua Tông huấn Christus Vivit, người lớn cần tìm hiểu để biết cách hòa nhập vào thế giới của người trẻ hôm nay, để cùng đi với họ trong thế giới đó, đồng hành và hướng dẫn họ chạm đến sự phát triển lành mạnh, toàn diện và tạo cơ hội cho họ đồng tham gia vào sứ mệnh tân Phúc âm hóa giới trẻ trong xã hội hôm nay. Đây là một tiến trình đòi hỏi người đồng hành phải làm một bước “chuyển động”. Chuyển động để thay đổi cách nhìn, thay đổi phương pháp và trở nên uyển chuyển hơn trong việc đồng hành, hiệp hành với người trẻ hôm nay và nhất là làm cho Tin Mừng của Chúa được thấm nhập vào ngôn ngữ và văn hóa của thế hệ thời @ hôm nay.

PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN TRẺ THƠ TRONG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC MẦM NON

PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN TRẺ THƠ TRONG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC MẦM NON

 

Khẳng định tầm quan trọng của giáo dục sớm và triết lý giáo dục: “Mọi đứa trẻ đều khác biệt và tất cả đều có quyền học những điều chúng cần trong cuộc sống”, Tân Thời Đại xác định giáo dục 10 năm đầu đời là 10 năm quan trọng nhất, tạo nền tảng tri thức, cảm xúc và kỹ năng xã hội để trẻ tự tin, chủ động phát triển năng lực bản thân trong suốt cuộc đời, theo cách mà trẻ thích để thành công, hạnh phúc.

Tại Hệ thống giáo dục Tân Thời Đại, giáo dục sớm được triển khai ngay từ bậc học Mầm non với đội ngũ chuyên gia cố vấn hàng đầu trong nước và quốc tế. Bên cạnh việc tổ chức các hội thảo tư vấn giáo dục sớm cho cha mẹ trẻ, trong khi hầu hết các hệ thống ngoài công lập lựa chọn đón trẻ từ 18 hoặc 24 tháng tuổi – khi trẻ đã khá thành thạo các kỹ năng vận động, giao tiếp, Tân Thời Đại thực hiện đón trẻ từ 12 tháng tuổi. Với sự cố vấn của TS. Chu Thị Hồng Nhung – Trưởng phòng Phát triển Chương trình GDMN của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Tân Thời Đại xây dựng Chương trình riêng cho trẻ 12 - 18 tháng tuổi với hơn 200 hoạt động, bao quát các lĩnh vực và mức độ phát triển của trẻ.

Với quan điểm đồng hành từ nhận thức đến hành động, Tân Thời Đại mở chuyên mục GIÁO DỤC SỚM. Tại đây, Tân Thời Đại và các chuyên gia sẽ chia sẻ và cập nhật các kiến thức về giáo dục sớm để Quý Phụ huynh cùng tham khảo.

 

PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN TRẺ THƠ TRONG THỰC HIỆN

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC MẦM NON

NGND. PGS.TS. Nguyễn Võ Kỳ Anh

1. Mở đầu

Giáo dục Mầm non (GDMN) là bậc học đầu tiên thuộc hệ thống giáo dục quốc dân của Nhà Nước ta. Phát triển toàn diện trẻ thơ trong giai đoạn này mang lại đóng góp to lớn trong việc gắn kết xã hội, xây dựng hòa bình và thực hiện các mục tiêu phát triển của đất nước và thế giới. Đây là “giai đoạn vàng”, “cửa sổ của cơ hội”, là thời kỳ quan trọng nhất và phát triển nhanh nhất trong cuộc đời của mỗi người. Ở giai đoạn này trẻ rất dễ bị tổn thương, trừ phi có sự chăm sóc, giáo dục phù hợp về thể chất và tinh thần. Vì vậy, nếu được gia đình, nhà trường và cộng đồng quan tâm phát triển toàn diện trẻ thơ trong giai đoạn này sẽ có ý nghĩa rất lớn góp phần đào tạo ra những công dân ưu tú cho tương lai với thể lực cường tráng, trí tuệ vượt trội, thông minh, sáng tạo, có những tính cách, phẩm chất đạo đức và các kỹ năng sống phù hợp nhằm nâng cao tiềm lực, tầm vóc con người cũng như vị thế của Việt Nam trên thế giới; góp phần bảo vệ sức khỏe, cải tạo nòi giống, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước.

2. Nội dung tầm quan trọng của phát triển trẻ thơ trong những năm đầu đời

2.1. Não bộ của trẻ phát triển nhanh và mạnh

Các bài báo của hai tạp chí nổi tiếng của Mỹ: Tạp chí Newsweek (Special Ed.) năm 1997 và tạp chí chuyên môn Carnegie, năm 1994; Newberger, 1997, đã làm bùng lên cuộc tranh luận của công chúng về tầm quan trọng của những tháng năm đầu tiên của cuộc sống đứa trẻ. Các nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu cho thấy ảnh hưởng mạnh mẽ của trải nghiệm từ rất sớm trên các hệ thống thần kinh của bộ não con người. Trước đây người ta cho rằng não phải và não trái hoạt động theo cùng một nguyên lí giống nhau. Nhưng thực tế lại không phải như vậy, những khả năng chưa được khai phá của con người đều nằm ở não phải. Ngay trong bụng mẹ, não phải của con người đã được hình thành trước, sau đó não trái mới hình thành. Trong ba năm đầu đời, não trái chưa bắt đầu hoạt động tốt và não phải đóng vai trò là não chủ đạo. Từ ba đến sáu tuổi, vị trí chủ đạo của não phải dần chuyển sang não trái. Đến sáu tuổi, não trái bắt đầu đóng vai trò chủ đạo và nó sẽ khống chế sự hoạt động của não phải. Đó là lý do tại sao cần tận dụng kích hoạt não phải trong giai đoạn trước 3 tuổi khi não phải vẫn đóng vai trò chủ đạo [1].

Não là cơ quan phát triển nhanh và mạnh nhất trong những năm đầu đời. Lúc mới sinh trọng lượng não chiếm 25% trọng lượng não của người trưởng thành, đến 1 tuổi chiếm 50%, 2 tuổi là 75%, lúc 3 tuổi đã 90%, thời gian còn lại cho đến khi trưởng thành não chỉ tăng thêm 10% nữa thôi. Từ tuần thứ 5 đến tuần thứ 8 của thai kỳ, não phát triển 100 tỷ tế bào thần kinh (TBTK). Mỗi TBTK lại kết nối với 10.000 TBTK khác để tạo ra 1 triệu tỷ kết nối. Trong năm đầu bộ não làm việc tích cực để kết nối với tốc độ kinh ngạc khoảng 700 -1000 kết nối TBTK được hình thành trong 1 giây (Konkoff 2009) và vào khoảng 3 tuổi, não tạo ra nhiều kết nối, sau đó thì kết nối chậm lại ... ( trẻ 8 tháng tuổi có 1 triệu tỷ KNTK, đến 10 tuổi chỉ còn 500 nghìn tỷ). Một trẻ 3 tuổi khỏe mạnh bình thường có số lượng các khớp thần kinh kết nối giữa các tế bào não nhiều hơn gấp hai lần so với người trưởng thành. Quá trình cắt tỉa các kết nối thần kinh là biểu hiện của tính mềm dẻo cao (khả năng thích ứng) của não trẻ, mà điều đó bị ảnh hưởng bởi các môi trường nuôi dạy trẻ. Một trẻ 3 tuổi khỏe mạnh bình thường có số lượng các khớp thần kinh kết nối giữa các tế bào não nhiều hơn gấp hai lần so với người trưởng thành. Điều này là bởi vì sau 10 đến 11 tuổi, não trẻ bị mất đi các khớp thần kinh mà chúng không sử dụng đến. Nếu bỏ qua cơ hội chỉ đến một lần trong đời lúc này thì tiềm năng não bộ của trẻ sẽ giảm dần theo quy luật “Sử dụng nó hay đánh mất nó”. Bộ não con người được lập trình để tìm kiếm trải nghiệm. Khi sự tương tác và chăm sóc không được đáp ứng, não bộ sẽ phát triển không đồng bộ và hiệu quả vì các kết nối thần kinh phụ thuộc vào sự đáp ứng, chăm sóc ngay từ giai đoạn đầu đời này [1] .

2.2. Trẻ học từ rất sớm trong những năm đầu đời

Tất cả những gì trẻ có thể học được, ngay giai đoạn rất sớm, những kết nối ban đầu của các tế bào thần kinh hình thành cách suy nghĩ, cảm nhận thế giới xung quanh, ứng xử và học hành ngay từ khi sinh ra, thậm chí từ khi còn trong bụng mẹ. Bé có các trải nghiệm khác nhau và lặp đi lặp lại nhiều lần, các kết nối trong não sẽ trở nên mạnh mẽ hơn. Chính các kết nối não quyết định mỗi cá nhân sẽ trở thành người thế nào? Nếu những người chăm sóc trẻ biết quan tâm chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng cùng tương tác và giáo dục sớm phù hợp và đúng đối với tất cả trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ có hoàn cảnh bất lợi cũng sẽ tạo ra những đứa trẻ tương lai phát triển toàn diện. Khi não của trẻ không nhận được sự chăm sóc cần thiết, đặc biệt là trong các giai đoạn phát triển đầu đời nhạy cảm và nhịp độ nhanh, thì về sau sẽ cần rất nhiều nỗ lực để giúp não của trẻ có thể phát triển đúng tốc độ và nhiều khả năng sẽ không đạt được kết quả tối ưu. Phạm vi và mức độ nghiêm trọng của các vấn đề trong tương lai của trẻ liên quan tới những thiếu hụt trong nuôi dưỡng chăm sóc, giáo dục sớm ở những năm đầu đời.

* Nguồn:C.A. Nelson (2000).

2.3. Đầu tư chăm sóc và giáo dục sớm cho trẻ sẽ có hiệu quả cao

Đầu tư chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng, tương tác và giáo dục sớm cho trẻ trong những năm đầu có hiệu quả to lớn với sức khỏe, tầm vóc, khả năng học tập, lao động trí tuệ, tâm hồn và tình cảm của trẻ không những trong ngắn hạn mà còn là các kết quả dài hạn trong phát triển kinh tế xã hội của một quốc gia cũng như của một gia đình. Nghiên cứu mới nhất của Giáo sư James J. Heckman, một chuyên gia kinh tế và phát triển con người từng đoạt giải Nobel về “Lợi ích trọn đời của chương trình trẻ thơ” cho thấy các chương trình có chất lượng cao dành cho trẻ em bị thiệt thòi từ lúc sơ sinh đến 5 tuổi có lợi tức đầu tư kinh phí là 13%/năm – cao hơn so với tỷ xuất lợi tức 7 – 10% của các Chương trình Mẫu giáo dành cho trẻ 3 – 4 tuổi. Heckman, cùng với đồng nghiệp của ông đã nghiên cứu thấy những lợi ích vượt trội Chương trình phát triển trẻ thơ toàn diện đem lại trên các lĩnh vực giáo dục, y tế, hành vi xã hội và việc làm. [7]

Như vậy, đầu tư vào PTTTTD những năm đầu đời còn có thể giúp giảm thiểu nhu cầu chi tiêu khác của Chính phủ, cộng đồng và các hộ gia đình trong các chương trình khắc phục hậu quả và dịch vụ khác trong tương lai thúc đẩy cải thiện nguồn nhân lực và ổn định xã hội.

* Nguồn: James Heckman, Giải Nobel Kinh Tế

3. Các yếu tố tác động đến sự phát triển toàn diện trẻ thơ

Sự phát triển toàn diện của trẻ thơ được bắt đầu từ khi còn là thai nhi cho đến 6 tuổi, nhất là trong 3 năm đầu đời (còn gọi là 1000 ngày đầu đời). Chất lượng các trải nghiệm trong giai đoạn đầu đời này sẽ hình thành nền tảng tối ưu hoặc chưa tối ưu cho sự phát triển não bộ trong suốt thời kỳ thơ ấu và vị thành niên. Sự tổng hòa giữa chăm sóc sức khỏe và nuôi dưỡng đầy đủ, tương tác và kích thích tích cực, giáo dục sớm đúng cách cùng môi trường sống an toàn và được bảo vệ có ảnh hưởng lớn đến việc hình thành và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần, đạo đức và mối quan hệ xã hội, giúp trẻ có thể phát huy hết tiềm năng trong suốt cuộc đời.

3.1. Sức khỏe và dinh dưỡng

Trong ba năm đầu đời, chiều cao của trẻ sau khi sinh sẽ tăng lên gấp 2 lần, còn cân nặng sẽ tăng gấp 5 lần. Do đó, các can thiệp để trẻ đạt cân nặng và chiều cao tối ưu (theo tiềm năng di truyền) sẽ đạt hiệu quả nhất trong giai đoạn này. Vì vậy, không cung cấp các điều kiện phù hợp (dinh dưỡng, sức khỏe, tâm lý xã hội, kích thích giáo dục sớm ...) ở giai đoạn này sẽ làm giảm thiểu tiềm năng phát triển não bộ. Trên toàn thế giới hiện có 1/3 số trẻ em dưới 5 tuổi không phát triển được hết tiềm năng của mình do đói nghèo và không đủ dinh dưỡng [4].

Dinh dưỡng tạo nền tảng cho việc tăng số lượng kích cỡ tế bào thần kinh, cơ, xương, khớp, v.v. Trong giai đoạn bào thai và sơ sinh, não bộ là một “cỗ máy năng lượng”, tiêu thụ khoảng từ 50 – 75% toàn bộ năng lượng cơ thể hấp thu từ thực phẩm. Dinh dưỡng không đầy đủ trong giai đoạn này có ảnh hưởng tới cấu trúc và chức năng của não bộ mà sau này khó có thể bù đắp được. Ở trẻ bị suy dinh dưỡng, thiếu ăn sẽ để lại các dấu ấn thương tổn ở não do chậm phát triển hơn của các tế bào thần kinh, của các bó sợi trục thần kinh và các khớp nối dẫn truyền xung điện thần kinh. Trái lại, trẻ em trong 1000 ngày đầu đời nhận được sự chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng lành mạnh sẽ có khả năng phục hồi khỏi bệnh tật nguy hiểm đến tính mạng gấp 10 lần so với các trẻ khác. Các thực hành nuôi con bằng sữa mẹ, chế độ ăn phù hợp với từng độ tuổi ở giai đoạn này giúp phát triển tốt các tiềm năng não bộ của trẻ. Ngược lại, nếu thiếu dinh dưỡng và các hậu quả có liên quan khác như thấp còi và nhẹ cân khi sinh có thể ảnh hưởng tới sự phát triển nhận thức và động cơ của trẻ. Trẻ bị hạn chế sự phát triển những kỹ năng này ở giai đoạn đầu đời sẽ có nguy cơ gánh chịu các vấn đề về thần kinh và tâm lý sau này, hay bỏ học sớm, lao động trình độ thấp... dẫn tới tình trạng nghèo vong niên từ đời này qua đời khác [5].

3.2. Tương tác và kích thích

Trẻ có thể cảm nhận thế giới xung quanh qua tất cả các giác quan của chúng như thị giác, thính giác, xúc giác, vị giác... kể cả biểu cảm không dùng ngôn ngữ về thế giới xúc cảm và tình cảm xã hội qua quan sát, trải nghiệm và học tập.

Tương tác và kích thích sẽ hoạt hóa các giác quan giúp não trẻ cảm nhận, trải nghiệm để phát triển. Bản chất đó là quá trình học của não về thế giới xung quanh được gọi là học tập sớm. Quá trình ấy diễn ra trong một tiến trình thời gian mà có hiệu quả cao nhất là trong 3 năm đầu đời. “Trẻ em cần được chăm sóc và kích thích phát triển một cách toàn diện từ trước khi được sinh cho tới những năm đầu đời để có thể lớn lên và phát triển hết tiềm năng của mình” [ 3].

Trẻ nhỏ thường đòi hỏi được tương tác sớm thông qua các hoạt động tự nhiên như nói, biểu cảm mặt, cử chỉ và người lớn phản ứng lại với cùng cử chỉ, ngôn ngữ tương tự như của trẻ. Quá trình tương tác qua lại này là nền tảng trong sự hình thành não bộ. Sự gắn kết và tương tác giữa trẻ và người mẹ/ người chăm sóc trẻ/ giáo viên mầm non sẽ kích thích giải phóng một loại hormone đặc biệt quan trọng là oxytocin, làm tác động đến thần kinh và hành vi ở trẻ. Điều này hỗ trợ não bộ của trẻ phát triển khỏe mạnh. Sự kích thích tương tác giữa trẻ nhỏ và cha mẹ/ người chăm sóc trẻ/ giáo viên mầm non giúp tăng cường khả năng học tập một cách tích cực và lâu dài - thậm chí có thể thay đổi chức năng của não bộ trọn đời.

Tăng cường thực hành tương tác sớm được xem như là tất cả cơ hội mà cha mẹ/ người chăm sóc trẻ/ giáo viên mầm non tạo cho các giác quan của trẻ được bộc lộ tiếp xúc với các tác nhân kích thích từ thế giới xung quanh để các giác quan của trẻ được trải nghiệm, phát triển, nó mang lại những ảnh hưởng sâu sắc nhất là cách khêu gợi và thúc đấy sự phát triển của trẻ về vận động, nhận thức, trí tuệ, và kỹ năng tỉnh cảm xã hội [ 5 ].

3.3. Giáo dục sớm (giáo dục đầu đời)

Giáo dục sớm là một bước đột phá của khoa học giáo dục, nó tác động, dẫn dắt, bồi dưỡng, phát triển tiềm năng cho trẻ trong thời kỳ 0 tuổi (thai nhi) đến sáu tuổi. Đây là cơ hội vàng duy nhất để phát triển tiềm năng con người. Quá trình giáo dục được tiến hành sớm trong giai đoạn trí tuệ con người phát triển nhất (Thời kỳ mẫn cảm), nên nó mang lại những ảnh hưởng sâu sắc nhất. Giáo dục sớm chú trọng phát triển sự hiểu biết, năng lực bản thân, có khả năng làm chủ trong mọi tình huống, đáp ứng nhu cầu, sở thích, khả năng riêng của mỗi trẻ, không áp đặt từ người lớn. Việc học của trẻ được tích hợp thông qua các hoạt động đa dạng trong môi trường sống. Các hoạt động được tổ chức lồng ghép, tác động một cách đồng bộ đến sự phát triển của trẻ. Giáo dục sớm còn là quá trình giáo dục nhằm khai thác tiềm năng tối đa của con người. Đặc biệt trong 3 năm đầu đời, nếu được sống trong môi trường giáo dục sớm đúng đắn, đa dạng, được cung cấp những trải nghiệm phong phú kích hoạt não trẻ sớm ngay từ giai đoạn này sẽ hình thành nên hàng tỷ kết nối và mạng lưới thần kinh dày đặc trên bộ não giúp trẻ đạt được những tiềm năng trí lực tối đa cho cả cuộc đời và hình thành tính cách, phẩm chất, đạo đức của con người. Nếu bỏ qua cơ hội chỉ đến một lần trong đời lúc này thì tiềm năng não bộ của trẻ sẽ giảm dần theo quy luật “Sử dụng nó hay đánh mất nó”.

 “Các cơ hội giáo dục được định hình từ lâu trước khi trẻ đến lớp. Các kỹ năng ngôn ngữ, nhận thức và xã hội mà trẻ phát triển thời thơ ấu là trụ cột thực thụ cho việc học tập cả đời” [6] .

Đầu tư vào các dịch vụ giáo dục sớm những năm đầu đời với chất lượng cao trước khi tới trường giúp nâng cao kết quả học tập của trẻ. Đồng thời, giúp tăng cường hiệu quả của các trường học nhờ giảm tỷ lệ học lưu ban, bỏ học, ... Những năm đầu đời nếu cha mẹ/ người chăm sóc trẻ/ giáo viên mầm non chỉ chăm lo về sức khỏe và dinh dưỡng mà không quan tâm tới tương tác và giáo dục sớm thì phát triển của trẻ về nhận thức, vận động, và cảm xúc xã hội bị ngưng trệ. Khi kết hợp chăm sóc dinh dưỡng và sức khỏe với họat động tương tác và giáo dục sớm, thì những tác động này sẽ phát triển đạt hiệu quả vượt bậc các chăm sóc riêng lẻ, giúp trẻ lớn lên và phát triển toàn diện. Ngược lại, nếu sự tương tác, giáo dục sớm và chăm sóc không được đáp ứng, não bộ sẽ phát triển không đồng bộ và hiệu quả vì các kết nối thần kinh phụ thuộc vào sự chăm sóc, giáo dục từ giai đoạn đầu đời.

3.4. An toàn và bảo vệ

Bảo vệ trẻ em khỏi bạo lực và bạo hành, được sống trong môi trường an toàn và bình đẳng không chỉ là nghĩa vụ nhân quyền; đó còn là cơ sở giúp trẻ em phát triển tối đa tiềm năng, có được sức khỏe tốt hơn, kết quả học tập và phát triển xã hội tốt hơn. Nhờ sự kết hợp các biện pháp can thiệp bảo vệ trẻ em bao gồm hỗ trợ trực tiếp cho các gia đình và tăng cường tính phản hồi và trách nhiệm của các hệ thống, có thể bảo vệ trẻ nhỏ khỏi bạo lực và mang lại cơ hội phát triển và tăng trưởng lành mạnh ngay những năm đầu đời của trẻ. Ngược lại, nếu trẻ tiếp xúc với hoàn cảnh thời thơ ấu bất lợi và bị các stress độc hại xảy ra và thường xảy ra cùng lúc như bạo lực, xâm hại, bỏ mặc, nghèo đói cũng như những ảnh hưởng tiêu cực kéo dài... sẽ tạo ra cortisol liều cao – 1 loại hormone hạn chế sự phát triển của tế bào não, hủy hoại sức khỏe thể chất và tinh thần, khả năng học tập và hành vi, dẫn đến phá vỡ quá trình phát triển kiến trúc của não bộ.

Việc cải thiện hệ thống yếu tố môi trường của trẻ, bao gồm việc tạo ra các môi trường lành mạnh như nhà cửa và chương trình nước sạch, vệ sinh môi trường, đảm bảo an toàn cơ bản và bảo vệ trẻ em cũng như hỗ trợ cha mẹ/ người chăm sóc trẻ/ giáo viên mầm non các kiến thức, thời gian và kỹ năng để nuôi dưỡng, giáo dục trẻ phát triển toàn diện là rất cần thiết.

Tiếp cận phát triển toàn diện trẻ thơ để xây dựng và thực hiện chương trình giáo dục mầm non là việc làm không chỉ riêng của ngành giáo dục, mà còn là trách nhiệm của gia đình, cộng đồng được dựa trên tính hiệu quả và đồng bộ của việc tạo môi trường phù hợp cho trẻ.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 [1]. Charles H.Cranford. Right Brain for Kids - Phát triển não phải trẻ em. NXB Van hóa thông tin, năm 2014.

 [2]. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, năm 2013.

 [3]. Kết nối ARNEC Mạng lưới khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho trẻ nhỏ, năm 2011.

 [4]. Luật trẻ em, năm 2016.

 [5]. Tài liệu Phát triển trẻ thơ toàn diện của UNICEF, Việt Nam, năm 2018.

 [6]. UNESCO - Báo cáo giám sát Tuần lễ giáo dục toàn cầu Việt Nam (GDMN) năm 2011.

 [7]. WWW.hecmanequation.org

5 PHÚT LỜI CHÚA THÁNG GIÊNG / 2023

01/01/23 CHÚA NHẬT CUỐI TUẦN BÁT NHẬT GS

Đức Ma-ri-a, Mẹ Thiên Chúa
Lc 2,16-21

KẾT HIỆP VỚI CHÚA

Còn bà Ma-ri-a thì hằng ghi nhớ mọi kỷ niệm ấy, và suy đi nghĩ lại trong lòng. (Lc 2,19)

Suy niệm: Mẹ Ma-ri-a là Mẹ Thiên Chúa vì người con mà Mẹ cưu mang, sinh hạ và nuôi dưỡng, tên là Giê-su chính là Con Thiên Chúa làm người. Dù vậy, Mẹ không được miễn trừ những hệ luỵ mà bất cứ người mẹ nào cũng phải gánh lấy. Nhưng cũng vì là Mẹ Thiên Chúa, Mẹ còn hứng chịu “một lưỡi gươm đâm thâu tâm hồn” (Lc 2,35) khi tham dự vào chương trình cứu chuộc của Con Thiên Chúa. Tất cả những điều ấy vừa là hồng ân vừa là mầu nhiệm không thể hiểu thấu đối với Mẹ, khiến Mẹ luôn suy đi nghĩ lại để tạ ơn, ngợi khen, chúc tụng và kết hiệp với Chúa trong từng giây phút sống. Sứ điệp bình an của thiên thần trong đêm Giáng Sinh hoá ra lại được thực hiện trong mầu nhiệm thập giá mà Mẹ không chỉ “suy đi nghĩ lại” mà còn theo sát Con của Mẹ đến tận đồi Can-vê. Quả thật Mẹ xứng đáng là Nữ Vương Hoà Bình, là Mẹ của Đức Giê-su, vị Thái Tử Hoà Bình.

Mời Bạn: Bình an không có nghĩa là dửng dưng trước mọi biến cố xảy đến, hay vô cảm trước những đau khổ khốn cùng của tha nhân. Noi gương Mẹ, bạn “suy đi nghĩ lại” những dấu chỉ Chúa tỏ ra cho bạn trong cuộc sống và nhờ lời cầu bầu của Mẹ, bạn vâng theo thánh ý Chúa để “vác thập giá mình mỗi ngày” mà theo Chúa (x. Lc 14,27) để chu toàn sứ mạng người môn đệ là những “sứ giả bình an” của Đức Ki-tô (x. Lc 10-,5-6).

Sống Lời Chúa: Cùng Mẹ, bạn dành thời gian suy niệm Lời Chúa mỗi ngày.

Cầu nguyện: Lạy Chúa Giê-su Thái tử Hoà Bình, nhờ lời chuyển cầu của Mẹ Ma-ri-a, Nữ Vương Hoà Bình, xin ban cho chúng con ơn an bình trong tâm hồn và hoà bình cho thế giới. Amen.

 

02/01/23 THỨ HAI TRƯỚC LỄ HIỂN LINH
Th. Ba-si-li-ô Cả và Ghê-gô-ri-ô Na-di-en, giám mục, tiến sĩ HT
Ga 1,19-28

GIO-AN TẨY GIẢ LÀM CHỨNG

Gio-an tuyên bố thẳng thắn: “Tôi không phải là Đấng Ki-tô.” (Ga 1,20)

Suy niệm: Các thám tử khi điều tra vụ án thường dựa trên những chứng cứ ngoại phạm để loại trừ những trường hợp không thể là nghi phạm nhờ đó khoanh vùng phạm vi điều tra và cuối cùng xác định đích danh thủ phạm. Gio-an Tẩy giả cũng dùng phương pháp đó, nhưng để khẳng định mình không phải là Đấng Ki-tô. Gio-an không dừng lại ở động thái phủ định tiêu cực: Ông không chỉ không ‘nhận vơ’ cho mình một danh hiệu không thuộc về mình, mà còn chỉ rõ Đức Giê-su, người “đang tiến về phía ông” mới đích thực là Đấng Ki-tô mà muôn dân mong đợi: “Đây là Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xoá bỏ tội trần gian” (Ga 1,29).

Mời Bạn: Người trọng danh dự lấy làm hổ thẹn khi mạo nhận là của mình những công trạng thực ra là của người khác, hoặc tự phong cho mình những danh hiệu, vinh quang mà thực ra mình không có. Cũng thế, đối với Thiên Chúa, bạn sẽ xúc phạm nặng nề tới Ngài khi hành động vì lòng háo danh chứ không phải để “danh Cha cả sáng”. Phương châm của thánh Gio-an Tẩy giả để làm chứng cho Đức Ki-tô là: Tôi phải lu mờ đi để Chúa được nổi bật lên (x. Ga 3,30). Mời bạn xét mình: Bạn có buồn bực khi làm điều tốt đẹp mà không được công nhận, khen thưởng hay không?

Sống Lời Chúa: Để thực hành làm mình “lu mờ đi”, bạn tự nguyện làm những việc phục vụ cách kín đáo cho những người bé nhỏ trong cộng đoàn.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, xin dạy con biết hiến thân phục vụ mà không đòi một phần thưởng nào khác ngoài việc nhận biết con đã làm theo thánh ý Chúa để danh Chúa được cả sáng. Amen.

 

03/01/23 THỨ BA TRƯỚC LỄ HIỂN LINH
Thánh Danh Chúa Giê-su
Ga 1,29-34

 

ĐÂY LÀ CHIÊN THIÊN CHÚA

“Đây là Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa bỏ tội trần gian.” (Ga 1,29)

Suy niệm: Trong Cựu Ước, con chiên là vật hiến tế chính được dâng trên bàn thờ làm lễ toàn thiêu, lễ đền tội, lễ vật giao hòa (x. Lv 1,10; 5,6). Con chiên đực một tuổi dùng trong lễ Vượt Qua (x. Xh 12,1-5) là hình ảnh tiên báo Đức Giê-su là “Chiên Thiên Chúa, Đấng xoá bỏ tội trần gian” như Gio-an Tẩy giả giới thiệu. Quả vậy, Đức Giê-su là con chiên vô tội, gánh lấy tội lỗi muôn người và chịu chết để đền bù. Kỳ diệu hơn nữa, hiến tế của Người không chỉ diễn ra một lần trên đồi Can-vê năm xưa rồi thôi, mà còn tiếp diễn hằng ngày trong Thánh lễ: Chiên Thiên Chúa vẫn tiếp tục được trao ban cho chúng ta qua lời chủ tế: “Đây Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa tội trần gian, phúc cho ai được mời đến dự tiệc Chiên Thiên Chúa.”

Mời Bạn: Đấng Cứu Thế được vị Tiền hô giới thiệu là “Chiên Thiên Chúa”, điều đó có nghĩa là việc Ngài giáng sinh làm người không phải là để làm một cuộc dạo chơi du lịch trên trần thế mà là để cứu độ nhân loại: “Vì loài người chúng ta và để cứu độ chúng ta, Người đã từ trời xuống thế” (Kinh Tin Kính). Mầu nhiệm nhập thể dẫn chúng ta đến mầu nhiệm cứu chuộc. Mỗi lần tham dự thánh lễ, các mầu nhiệm hồng phúc ấy được ban tặng cho chúng ta: Đức Ki-tô lại tiếp tục giáng sinh trong tâm hồn chúng ta và ban ơn cứu độ cho chúng ta.

Sống Lời Chúa: Cám ơn sau rước lễ cách sốt sắng để cảm tạ Chúa một lần nữa giáng sinh trong tâm hồn chúng ta.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, Chúa giáng sinh làm người để trở nên con chiên hiến tế đền tội và làm lương thực thiêng liêng cho chúng con. Xin cho chúng con biết trân quý lương thực này và đầy ý thức thưa “Amen” trước khi rước lễ.

 

04/01/23 THỨ TƯ ĐẦU THÁNG TRƯỚC LỄ HIỂN LINH
Ga 1,35-42

VIỆC TÔNG ĐỒ SỐ MỘT

Ông An-rê đến gặp em mình là ông Si-mon và nói: “Chúng tôi đã gặp Đấng Mê-si-a” (nghĩa là Đấng Ki-tô). Rồi ông dẫn em mình đến gặp Đức Giê-su. (Ga 1,41-42)

Suy niệm: Người ta thường viện dẫn Lời Chúa “không tiên tri nào được vinh dự ở nơi quê hương mình” để tránh né việc làm chứng nhân cho những người thân cận, nơi quê hương bản quán của mình. Nhưng đối với thánh An-rê thì ngược lại, người đầu tiên ngài gặp chính là Si-mon, người em ruột của mình: Ông nói với em về Đức Ki-tô và dẫn em đến gặp Ngài. Thực ra, khi sai các môn đệ đi rao giảng Đức Giê-su đã chẳng nói các ngài trước tiên hãy đến với “các chiên lạc nhà Ít-ra-en” trước khi hướng tới dân ngoại đó sao? Rao giảng Tin Mừng trước tiên cho người thân cận phải là việc tông đồ số một cho dù đó là công việc vẻ vang thì ít mà khó khăn nhọc nhằn lại nhiều.

Mời Bạn: Phải chăng bạn đã từng đau khổ khi mình thì dấn thân hoạt động tông đồ mà người thân của mình lại không đón nhận Đức Ki-tô và sống ngược với Tin Mừng của Ngài? Hoặc chí ít phải chăng bạn đã từng cảm thấy nói về Ngài cho bất cứ ai vẫn dễ hơn nói cho người thân cận? Với những người này, bạn phải nói không chỉ bằng lời mà bằng tất cả cuộc sống chứng tá của mình.

Chia sẻ: Bạn đã giải quyết thế nào khi việc tông đồ và bổn phận gia đình của bạn gặp trở ngại, mâu thuẫn với nhau?

Sống Lời Chúa: Ngày hôm nay, bạn làm một việc thể hiện tình thân ái, một việc phục vụ, chia sẻ gánh nặng với người thân trong gia đình bạn.

Cầu nguyện: Lạy Chúa Giê-su, xin dạy con bài học của Chúa tại Na-da-rét, là coi việc phục vụ những người thân là việc tông đồ số một của con. Amen.

 

05/01/23 THỨ NĂM ĐẦU THÁNG TRƯỚC LỄ HIỂN LINH
Ga 1,43-51

CỨ ĐẾN MÀ XEM

Ông Phi-líp-phê gặp ông Na-tha-na-en và nói: “Đấng mà sách Luật Môsê và các ngôn sứ nói tới, chúng tôi đã gặp, đó là ông Giê-su, con ông Giu-se, người Na-da-rét”. Ông Na-tha-na-en liền bảo: “Từ Na-da-rét, làm sao có cái gì hay được?” Ông Phi-líp-phê trả lời: “Cứ đến mà xem.” (Ga 1,45-46)

Suy niệm: “Cứ đến mà xem”, thực ra, đây là lời của Chúa Giê-su nói với các môn đệ đầu tiên, trong đó có Phi-líp-phê, để mời gọi các ông đến gặp gỡ Ngài. Lời này được Phi-líp-phê lặp lại như chiếc cầu đưa đường cho bạn đến với Chúa. Việc am tường sách Luật Mô-sê không thay thế cho những bước đi cần thiết trên hành trình gặp Chúa. Lên đường, trước hết là trút bỏ định kiến “Từ Na-da-rét làm sao có cái gì hay?” Na-tha-na-en thật có lý khi nghĩ rằng mảnh đất hèn kém đó không tương xứng với vinh quang cao cả của Đấng Mê-si-a. Nói vậy nhưng ông “cứ đến mà xem” và ông đã gặp thấy Đấng muôn dân trông đợi. Thật ngỡ ngàng khi ông nhận ra Ngài đã thấy ông từ lâu, lúc ông còn dưới cây vả. Không chỉ vậy, đến với Chúa, ông sẽ còn “thấy những điều lớn lao hơn thế nữa”.

Mời Bạn: Dường như chúng ta đang dừng lại trên hành trình đức tin? Bệnh tật, thất bại làm chúng ta mệt mỏi, chùn bước. Kiến thức giáo lý làm cho ta tự mãn? Những bóng mát bên đường làm ta ngại cất bước đi? Hành trình đức tin luôn đòi hỏi những bước đi mới. Mỗi bước đi tới làm cho ta gần Chúa hơn và khám phá những điều lớn lao hơn.

Sống Lời Chúa: Mỗi khi suy niệm, bạn luôn có một quyết tâm thực hành.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, xin ban cho chúng con lòng say mê tìm kiếm Chúa. Mỗi bước đi tới, xin cho chúng con gặp được niềm vui.

 

06/01/23 THỨ SÁU ĐẦU THÁNG TRƯỚC LỄ HIỂN LINH
Lc 3,23-28

THIÊN CHÚA LÀM NGƯỜI

Khi Đức Giê-su khởi sự rao giảng, Người trạc ba mươi tuổi. Thiên hạ vẫn coi Người là con ông Giu-se,… con Đa-vít,… con A-đam, và A-đam là  con Thiên Chúa. (Lc 3,23-38)

Suy niệm: Trong kinh Tin Kính, Hội Thánh tuyên xưng Con Thiên Chúa “đã từ trời xuống thế” để cứu độ loài người chúng ta. Đúng vậy, nhưng không phải trong cao cả uy nghi của một vị Thiên Chúa mà là trong tư thế một con người bé mọn nghèo hèn. Thiên hạ vẫn biết Ngài là con của bác thợ mộc và bà Ma-ri-a. Tin Mừng theo thánh Lu-ca liệt kê bản gia phả của Đức Giê-su lên tới tận “A-đam, là con Thiên Chúa”. Như vậy, Đức Giê-su là người trong dòng tộc họ hàng với cả nhân loại. Ngài là Thiên Chúa thật đã trở nên người thật, là “Em-ma-nu-en nghĩa là Thiên-Chúa-ở-cùng-chúng-ta” (Mt 1,23; Is 7,14).

Mời Bạn: Thiên Chúa làm người để phục hồi cho chúng ta chức vị là con cái Thiên Chúa. Qua Bí tích Rửa tội, chúng ta được hồng ân đó, được trở thành là “mẹ và là anh em” của Đức Giê-su, là “người nhà của Thiên Chúa” (x. Mt 12,49; Ep 2,19). Chúng ta được mời gọi và nhắc nhớ sống xứng đáng với danh hiệu này và có bổn phận làm rạng rỡ gia phong của những người con trong gia đình của Thiên Chúa.

Sống Lời Chúa: Chúa Giê-su nói những ai thi hành ý muốn của Thiên Chúa mới xứng đáng là anh chị em của Ngài. Mỗi ngày bạn suy niệm Lời Chúa và có một quyết tâm thực hành cụ thể để xứng đáng là con cái Chúa.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, Chúa đã thương yêu chúng con và đã đến để chia sẻ với chúng con kiếp sống trần gian, xin Chúa cho chúng con mai sau cũng được chia sẻ niềm vui vinh quang của Chúa trong Nước Trời. Amen.

 

07/01/23 THỨ BẢY ĐẦU THÁNG TRƯỚC LỄ HIỂN LINH
Ga 2,1-11

SẴN SÀNG CHO GIỜ CHÚA ĐẾN

“Thưa bà, chuyện đó can gì đến bà và tôi? Giờ của tôi chưa đến.” (Ga 2,4)

Suy niệm: Đức Ma-ri-a thật tinh tế. Mẹ quan sát và nhận ra người nhà chú rể lúng túng vì hết rượu. Mẹ cũng thật tế nhị khi nói nhỏ với Đức Giê-su: “Họ hết rượu rồi”. Chắc chắn Mẹ phải biết con Mẹ là ai, làm được chuyện gì nên mới nói với Người Con ấy. Mẹ cầu xin mà không áp đặt, nhưng sẵn sàng vâng phục ý Chúa, ngay cả khi phải nghe câu trả lời có vẻ vô cảm lạnh lùng. Mẹ mách nước cho gia nhân hãy ở trong tư thế sẵn sàng: “Người bảo gì các anh cứ việc làm theo”. Và phép lạ đã xảy ra, không phải tất cả vì lời cầu xin của Mẹ nhưng trên hết đó là Đức Giê-su làm phép lạ để người ta tin. Tin Người là Con Thiên Chúa, là Đấng phải đến. Các môn đệ là những người đầu tiên tin vào Ngài.

Mời Bạn: Ta chưa nói lên lời cầu xin, Chúa đã biết ta cần gì rồi. Nhưng phép lạ xảy ra là do ý định của Thiên Chúa. Người muốn điều xảy ra tốt cho ta và nhất là để Thiên Chúa được tôn vinh. Kế tiếp, hãy tinh tế và sẵn sàng đón nhận ý Chúa như Mẹ. Có những việc làm mà chính lúc ấy ta không thể hiểu (đổ nước đầy chum trong khi cần rượu), nhưng một lòng trông cậy Chúa thì Chúa sẽ cho xảy ra. Có bao giờ ta bất bình khi gặp phải những điều ta không thể hiểu ngay lúc ấy? Ta có kiên trì cầu nguyện và chờ đợi ý Chúa khi gặp phải nghịch cảnh không?

Sống Lời Chúa: Noi gương Mẹ và cùng với Mẹ “suy đi nghĩ lại” những dấu chỉ Chúa gửi đến để khám phá thánh ý Chúa và mau mắn thi hành.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, Chúa đã làm cho nước lã trở thành rượu ngon. Xin cho chúng con luôn trông cậy vào Chúa vì biết rằng Chúa luôn muốn điều tốt nhất cho chúng con. Amen.

 

08/01/23 CHÚA NHẬT LỄ HIỂN LINH – a
Mt 2,1-12

LÒNG THÀNH ĐƯA TA ĐẾN GẶP CHÚA

Bấy giờ ngôi sao họ đã thấy ở phương Đông, lại dẫn đường cho họ đến tận nơi Hài Nhi ở, mới dừng lại. (Mt 2,9)

Suy niệm: Câu chuyện Hiển linh cuốn hút ta không chỉ bởi ngôi sao lạ, mà còn bởi những tình tiết hấp dẫn, lạ lùng của câu chuyện. Động cơ nào thúc đẩy các nhà chiêm tinh hăm hở lên đường tìm gặp Hài Nhi? Không người dẫn lối, cũng chẳng có công cụ dẫn đường. Vậy mà họ lại đến tận nơi Hài Nhi trú ngụ. Thật lạ lùng! Dường như cách trở địa lý, hiểm nguy của hành trình không ngăn nổi lòng người. Điều lạ lùng nữa là nghe thông tin từ các nhà chiêm tinh, dân thành Giê-ru-sa-lem thay vì hăm hở lên đường tìm Chúa thì lại “bối rối, xôn xao”. Cơ hội gặp Chúa ‘ngàn năm một thuở’ như thế mà lại ‘trớt quớt’ để vuột mất! Điều gì tạo nên sự khác biệt nơi hai nhóm người này? Đơn giản câu trả lời là chỉ những ai có lòng thành, dám liều lĩnh, chấp nhận phiêu lưu, nỗ lực đến cùng, mới đáng để Người cho gặp.

Mời Bạn: Ánh sao Hiển linh nhắc bạn việc Thiên Chúa đi tìm con người, soi lối cho họ nhận biết Ngài, chứ không theo nghĩa ngược lại. Chúa đi tìm ta hơn hai ngàn năm trước, và hôm nay tiếp tục tìm kiếm. Mời bạn đáp lại tấm chân tình đó, hãy không ngừng tìm kiếm Chúa trong mọi biến cố cuộc đời. Lòng chân thành sẽ giúp bạn khám phá ‘ngôi sao’ dẫn bạn tới với Người.

Sống Lời Chúa: Khởi đầu một ngày mới, bạn dâng lên Chúa Hài Nhi một lời nguyện tắt nói lên cảm tạ Ngài.

Cầu nguyện: Lạy Chúa Hài Nhi, xin cho con luôn nỗ lực tìm kiếm Chúa khi Ngài còn cho gặp. Và khi đã gặp thấy, xin cho con biết gieo rắc tình thương Chúa cho những người anh em chung quanh bằng lòng chân thành. Amen.

 

09/01/23 THỨ HAI TUẦN 1 TN
Chúa Giê-su chịu phép rửa
Mt 3,13-17

NGẠC NHIÊN CHƯA!

Đức Giê-su… đến gặp ông Gio-an để xin ông làm phép rửa cho mình. Nhưng ông một mực can Người và nói: “Chính tôi mới cần được Ngài làm phép rửa, thế mà Ngài lại đến với tôi!”. 

(Mt 3,13-14)

Suy niệm: Gio-an đã ngạc nhiên về việc Chúa Giê-su đến xin ông làm phép rửa: bởi ông ý thức rõ, Ngài là Đấng quyền thế hơn ông: Ông chỉ làm phép rửa bằng nước, còn Ngài làm phép rửa trong Thánh Thần. Thế mà Ngài lại đến để xin ông làm phép rửa. Sự ngạc nhiên của Gio-an Tẩy Giả cũng tựa như sự ngạc nhiên của Phê-rô khi Chúa Giê-su quì xuống rửa chân cho ông: “Thầy mà rửa chân cho con, không đời nào con chịu đâu!” (Ga 13,8)… Đương nhiên, những gì Thiên Chúa thực hiện không phải là hành động thừa, nhưng chẳng qua vì thánh ý Thiên Chúa vượt xa khả năng nhận hiểu của con người. Vì thế, thái độ cần thiết của mỗi người là khiêm tốn đáp lời ‘xin vâng’, để nhờ suy gẫm mà thấu hiểu chương trình hành động của Thiên Chúa.

Mời Bạn: Cúi xuống phục vụ là ý nghĩa phép rửa Chúa Giê-su muốn chịu, và đỉnh điểm của ‘phép rửa’ ấy là chấp nhận treo mình trên thập giá để cứu muôn người – một phép rửa mà cả cuộc đời trần thế Chúa Giê-su luôn khao khát hướng về và nóng lòng hoàn tất: “Thầy còn một phép rửa phải chịu, và lòng Thầy khắc khoải biết bao cho đến khi việc này hoàn tất!” (Lc 12,50). Thiên Chúa chết vì con người, quả là điều đáng ngạc nhiên, nhưng sẽ là ngạc nhiên hơn, nếu con người từ chối tình yêu đến mức tự hiến của Thiên Chúa!

Sống Lời Chúa: Hãy suy gẫm về mầu nhiệm được thể hiện qua các Bí tích để dục lòng tham dự cách sốt sắng hơn.

Cầu nguyện:  Đọc kinh Cám Ơn…

 

10/01/23 THỨ BA TUẦN 1 TN
Mc 1,21-28

UY QUYỀN CỦA CHÚA

“Ông Giê-su Na-da-rét, chuyện chúng tôi can gì đến ông mà ông đến tiêu diệt chúng tôi?” (Mc 1,24)

Suy niệm: Thần ô uế không còn tự tung tự tác được nữa, quyền lực của chúng bị đe dọa khi đối diện với Chúa Giê-su. Chúng kịp biết rằng “có chuyện chẳng lành” khi đứng trước uy quyền của Ngài: “Hỡi ông Giê-su, chuyện chúng tôi can gì đến ông?” Lời Chúa đầy uy quyền đã khiến dân chúng kinh ngạc, vì Chúa giảng dạy “không như các luật sĩ,” và uy quyền đó càng biểu lộ rõ hơn khi Chúa dùng Lời truyền cho quỷ xuất khỏi người bệnh. Ngay trong sách Sáng Thế, Ngài được mệnh danh là Lời tạo tác muôn loài. Hằng ngày Lời đang hiện diện, tuy rất âm thầm kín đáo nhưng vô cùng hiệu lực, để dẫn đưa chúng ta về cuộc sống viên mãn.

Mời Bạn: Ngược lại với thần ô uế, bạn hãy thưa với Chúa: Lạy Chúa, đúng là có chuyện liên quan giữa chúng con với Chúa. Chúa đến thế gian này không phải để lên án mà để sống với chúng con, đồng hành để cứu chúng con. Uy quyền của Chúa không những không xâm phạm tự do của chúng con, mà còn hơn vậy nữa: khi nhận quyền của Chúa, chúng con phục hồi được tự do đã mất.

Chia sẻ: Có bao giờ bạn thấy bị giằng co giữa hai sức mạnh giao tranh nơi bạn không? Bạn làm gì để Lời Chúa chiến thắng tà thần trên cuộc đời của bạn?

Sống Lời Chúa: Bạn “có chuyện lấn cấn” với người khác và với Chúa ư? Thay vì tuyệt giao, chống đối, bạn luôn tìm cách để hoà giải “chuyện lấn cấn” đó.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, đời chúng con được thay đổi nhiều khi biết Chúa, xin tiếp tục cho chúng con biết vâng theo Uy Quyền cứu rỗi của Chúa để Chúa hành động trên đời mình và luôn biết thi hành Lời Chúa dạy.

 

11/01/23 thứ tư tuần 1 tn
Mc 1,29-39

ĐỨC GIÊ-SU THƯƠNG CẢM

Đức Giê-su chữa nhiều kẻ đau ốm mắc đủ thứ bệnh tật, và trừ nhiều quỷ, nhưng không cho quỷ nói, vì chúng biết Người là ai. (Mc 1,34)

Suy niệm: Nhân loại chúng ta thật diễm phúc vì Con Thiên Chúa giáng sinh chia sẻ trọn vẹn kiếp người với chúng ta. Thư gửi tín hữu Do Thái vén mở cho ta thấy nơi Đức Ki-tô một vị Thiên Chúa luôn đồng cảm với thân phận con người. Ngài cảm nếm được thế nào là buồn vui, đau đớn, khổ sở của kiếp nhân sinh: “Vị Thượng Tế của chúng ta không phải là Đấng không biết cảm thương những nỗi yếu hèn của ta, vì Người đã chịu thử thách về mọi phương diện cũng như ta, nhưng không phạm tội” (Dt 4,15). Ngài không hề vô cảm trước những con người bệnh hoạn, tật nguyền, bị quỷ ma hành hạ. Hễ nhìn thấy đám đông “lầm than vất vưởng như chiên không người chăn dắt” là Chúa lại “chạnh lòng thương”. Tin Mừng Đức Giê-su rao giảng trước hết là cho những người nghèo khó, bị bỏ rơi.

Mời Bạn: Là người môn đệ của Đức Giê-su, chúng ta được mời gọi có tấm lòng biết cảm thương của Chúa để tiếp tục sứ mạng cứu thế của Ngài. Nếu không biết đồng cảm và chia sẻ những khổ đau của anh chị em mình thì lời loan báo Tin Mừng cũng trở thành giả tạo và vô hiệu. Xin cho chúng ta có được con mắt, trái tim và đôi tay của Chúa Giê-su để chúng ta luôn biết hành động như Chúa Giê-su đối với anh chị em đồng loại của mình.

Chia sẻ: Hoạt động bác ái của người kitô hữu có gì khác với công tác từ thiện xã hội không?

Sống Lời Chúa: Mời một người trong nhóm cùng với bạn đi thăm viếng, an ủi một người đang gặp đau khổ.

Cầu nguyện: Hát Kinh Hoà Bình.

 

12/01/23 thứ năm tuần 1 tn
Mc 1,40-45

CHÚA CHẠNH LÒNG THƯƠNG

Đức Giê-su chạnh lòng thương giơ tay đụng vào anh và bảo: “Tôi muốn, anh được sạch!” (Mc 1,41)

Suy niệm: “Thiên Chúa giàu lòng thương xót” (Ep 2,4) và lòng thương xót ấy được biểu lộ nơi Đức Giê-su. Hành động chạnh lòng thương của Đức Giê-su đã biến đổi hoàn toàn con người bất hạnh vì chứng bệnh phong: từ một bệnh nhân với thân xác bị lở loét, đau đớn thành một người lành sạch; từ một con người bị cách ly khỏi cộng đồng xã hội vì chứng bệnh lây nhiễm, nay anh được hội nhập và sinh hoạt như bao người trong cộng đồng xã hội; từ một con người bị coi là ô uế bị loại trừ khỏi các sinh hoạt tôn giáo, nay anh được hòa nhập với mọi người và được quyền tham dự phụng vụ tôn thờ Thiên Chúa cùng với cộng đoàn. Chính lòng thương xót của Chúa đã đụng chạm tới người phong hủi và hồi phục cho anh phẩm giá làm người và làm con Thiên Chúa.

Mời Bạn: Về thể lý phần đông chúng ta không mắc bệnh phong, nhưng về phần hồn không ai dám nói mình là người lành sạch. Tội lỗi là một thứ bệnh phong của linh hồn. Như người bị bệnh phong cần được Chúa thương xót, chúng ta cũng cần được Chúa chạnh lòng thương. Chúa là Cha giàu lòng thương xót và sẵn sàng chữa lành cho chúng ta, chỉ cần chúng ta đến với bí tích hòa giải với lòng thống hối.

Sống Lời Chúa: Lập lại nhiều lần trong ngày lời xin ơn tha thứ trong đầu mỗi thánh lễ: “Xin Chúa thương xót chúng con.”

Cầu nguyện: Lạy Chúa là Đấng giàu lòng thương xót và không mệt mỏi khi tha thứ. Xin dủ lòng thương xót thân phận yếu hèn của chúng con và phục hồi cho chúng con phẩm giá làm người và làm con Chúa.

 

13/01/23 thứ sáu tuần 1 tn
Th. Hi-la-ri-ô, giám mục, tiến sĩ HT
Mc 2,1-12

QUYỀN NĂNG THA THỨ

Thấy họ có lòng tin như vậy, Đức Giê-su bảo người bại liệt: “Này con, con đã được tha tội rồi.” (Mc 2,5)

Suy niệm: Thật là lạ! Những người có mặt không tỏ vẻ khó chịu về cái vụ gỡ mái nhà để thả người bại liệt xuống trước mặt Chúa. Mà những kinh sư lại bất bình vì Chúa nói lời tha tội mà họ cho là phạm thượng. Mà cũng lạ thật! Họ đến xin chữa cho khỏi bại liệt. Còn Chúa Giê-su, Ngài nhìn ra đức tin trong lòng họ và ban ơn tha tội. Ngài chữa lành bệnh tật cho họ – đó là điều phụ thuộc – để dẫn họ đến điều chính yếu: họ được tha tội và được cứu khỏi mọi ác quả của tội lỗi. Ngài tỏ cho chúng ta thấy quyền năng thật sự của Thiên Chúa, quyền năng tha thứ, quyền năng cứu độ của một Thiên Chúa đầy yêu thương.

Mời Bạn: Đường đến với Chúa không phải bao giờ cũng suôn sẻ, có phải chúng ta vẫn hay dễ dàng bỏ cuộc ngay từ trở ngại đầu tiên? Và nhất là trên con đường đến tòa hòa giải để nhận ơn tha thứ? Bạn có sẵn sàng để người khác giúp bạn đưa bạn đến với Chúa không?

Chia sẻ: Bạn nghĩ thế nào về ý kiến của một số người cho rằng: Chúa là Cha nhân lành lúc nào cũng sẵn sàng tha thứ cho tôi, mọi nơi và mọi lúc, vì thế tôi cần gì phải đi đến tòa giải tội?

Sống Lời Chúa: Tòa giải tội là nơi để nhận ơn chữa lành tận căn bên trong, chứ không phải là nơi trút bỏ gánh nặng về mặt tâm lý. Để xứng đáng đón nhận niềm vui lớn lao này, tôi quyết tâm chuẩn bị, xét mình kỹ càng.

Cầu nguyện: Lạy Chúa chí ái, mỗi lần con được tha thứ, là thêm một lần Chúa thực thi quyền năng tối thượng của Chúa trên con. Xin cho con biết mau mắn tìm về và gặp được Chúa những khi con lỗi lầm để con được Chúa thứ tha.

 

14/01/23 thứ bảy tuần 1 tn
Mc 2,13-17

“GẦN ĐÈN THÌ SÁNG”

“Tôi không đến để kêu gọi người công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi.” (Mc 2,17)

Suy niệm: Cách phán đoán của các kinh sư Do Thái không thể áp dụng vào con người và sứ vụ của Chúa Giê-su được. Giao du với người tội lỗi, thậm chí thu nhận họ làm môn đệ, Chúa Giê-su đã làm cho những người tự cho mình là đạo đức phải kinh ngạc. Họ chê trách Chúa “gần mực thì đen”, mà quên rằng những người tội lỗi rất cần “gần đèn thì sáng”. Quả vậy, Chúa Giê-su chính là ánh sáng, là ngọn đèn, Ngài chiếu vào ai, kẻ ấy được sáng. Ngài chạm đến ai, kẻ ấy được chữa lành.

Mời Bạn: Là Ki-tô hữu, bạn được mời gọi sống theo Chúa Giê-su. Xa lánh tội lỗi, nhưng đừng tìm cách xa lánh tội nhân. Nhưng muốn được như thế, trước hết, bạn phải là ngọn đèn. Muốn là ngọn đèn cháy sáng, bạn phải kết nối với Nguồn Sáng là Chúa Ki-tô, đặc biệt trong bí tích Thánh Thể.

Chia sẻ: Những lúc cảm thấy mình yếu đuối, nặng nề, bạn có cảm thấy cần đến một ai đó để được nâng đỡ không? Nếu tìm cách tránh né mọi người, đó là lúc bạn đang sống trong một tình trạng nguy hiểm. Đừng bao giờ để mình bị cô đơn. Đừng bao giờ quên một người Bạn luôn đối xử rất tốt với bạn, cho dù bạn có như thế nào. Đó là Chúa Giê-su. Ngài luôn sẵn sàng gặp gỡ, đón tiếp bạn bất cứ ở đâu và lúc nào.

Sống Lời Chúa: Thực hiện như Lê-vi khi được Chúa gọi “hãy theo Chúa”, hãy đứng dậy mà đi theo Người.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, Chúa đã kêu gọi Lê-vi và những người tội lỗi. Hơn nữa, Chúa còn muốn được đồng bàn với họ. Xin dạy chúng con luôn thức tĩnh để đáp lại Lời Chúa, nhất là những lúc gặp khó khăn, yếu đuối, vấp ngã.

 

15/01/23 CHÚA NHẬT TUẦN 2 TN – A
Ga 1,29-34

TỰ DO ĐÍCH THỰC

“Có người đến sau tôi, nhưng trổi hơn tôi, vì có trước tôi.” (Ga 1,30)

Suy niệm: “Chỉ có thể có tự do đích thực khi người ta vượt thoát khỏi chính mình để đi vào tự do của con cái Chúa” (Fénélon). Có thể nói rằng: Gio-an Tẩy Giả sống trong tự do đích thực đó. Ông không mạo nhận mình là Đấng Cứu Thế theo như ý kiến của dân chúng gán cho ông. Ông chỉ nhận rằng: ông chỉ là tiếng người hô trong hoang địa. Và như thế là đủ cho ông. Ông không ảo tưởng về mình, ông không bị choá mắt bởi ánh hào quang tán tụng của dân chúng. Ông hoàn toàn tự do. Ông lắng nghe tiếng “Đấng đã sai ông” để giới thiệu đích danh Đức Giê-su là “Đấng sẽ làm phép rửa trong Thánh Thần” (Ga 1,33).

Mời Bạn: Triết gia Socrates nói rằng: “Hãy tự biết mình.” Đó là điều làm cho bạn tự do. Vì thế, bạn hãy tự hỏi mình: Tôi có đang tự do không? Tôi có nhận ra mình đang ảo tưởng gì về chính mình không? Tôi có bị phụ thuộc bởi những lời khen chê của người khác khiến tôi không bình tâm tìm kiếm thánh ý Chúa để thi hành không?

Sống Lời Chúa: Dành thời gian suy niệm dưới ánh sáng Lời Chúa để khám phá bản thân mình có những điểm gì tốt để phát huy, những điểm chưa tốt để cải thiện và nhất là biết ý muốn của Chúa nơi mình để mau mắn thi hành.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, khi dựng nên con, Chúa ban cho con tự do. Nhưng con đã đánh mất sự tự do đó khi con không tự biết mình, nhưng lại lệ thuộc vào lời khen tiếng chê của người khác. Xin ban cho con ơn can đảm để con dám nhìn nhận bản thân mình. Nhờ đó, con lại có được tự do. Amen.

 

16/01/23 THỨ HAI TUẦN 2 TN
Mc 2,18-22

TẠI SAO KHÔNG ĂN CHAY?

“Tại sao các môn đệ ông Gio–an và các môn đệ người Pha-ri-sêu lại ăn chay, mà môn đệ ông lại không ăn chay?” (Mc 2,18)

Suy niệm: Ăn chay là hình thức đạo đức theo truyền thống của người Do-Thái mang ba ý nghĩa sau: một là để tỏ lòng sám hối và xin ơn, hai là đợi chờ Đấng Cứu Thế đến giải phóng dân khỏi ách đô hộ ngoại bang, ba là thể hiện lòng đạo đức. Tự bản chất việc ăn chay là điều tốt, và chính Chúa Giê-su cũng coi việc chay tịnh là phương thế để chống lại ma quỷ và chước cám dỗ. Nhưng vấn đề là người Pha-ri-sêu lấy “ăn chay” là thước đo để xét đoán người khác vì không giữ chay giống như họ. Đây chính là thái độ sống đạo vụ hình thức, coi những việc bề ngoài là điều duy nhất quan trọng, do đó đánh mất tinh thần của lề luật là “lẽ công bình và lòng yêu mến Thiên Chúa” (Lc 11,42).

Mời Bạn: Chúng ta cần cảnh giác trước nguy cơ biến những việc siêu nhiên thành hành vi thế tục khi “thi đua lập thành tích đạo đức” để rồi nhìn người khác bằng con mắt xét đoán và ganh tị theo kiểu “tôi không như tên thu thuế kia” (x. Lc 18,11), chỉ vì họ không làm các việc đạo đức giống như tôi. Trái lại chúng ta được mời gọi “đừng xét đoán” hoặc nếu có xét đoán thì hãy xét đoán với cặp mắt và trái tim của Chúa để thấu hiểu và cảm thông với nhau.

Sống Lời Chúa:  Dành ít phút nhìn lại và quyết tâm tôi sẽ ăn chay với thái độ và tinh thần của Chúa mời gọi.

Cầu nguyện: Lạy Chúa Giê-su, Chúa dạy chúng con ăn chay hãm mình để chiến đấu chống lại chước ma quỷ cám dỗ, xin cho chúng con cũng luôn ý thức ăn chay hãm mình với tấm lòng yêu mến Chúa chân thành và sống công bình nhân ái với tha nhân. Amen.

 

17/01/23 THỨ BA TUẦN 2 TN
Th. An-tôn, viện phụ
Mc 2,23-28

CHU TOÀN LỀ LUẬT

Người Pha-ri-sêu liền nói với Đức Giê- su: “Ông coi, ngày sa- bát mà họ làm gì kia? Điều ấy đâu được phép!” (Mc 2,24)

Suy niệm: Tục ngữ Việt Nam có câu: “Quốc có quốc pháp, gia có gia quy”. Không một tổ chức, xã hội nào tồn tại mà không có luật lệ. Xã hội có luật của xã hội, tôn giáo có luật của tôn giáo, đoàn thể có luật của đoàn thể, mỗi quốc gia đều có luật pháp riêng của mình. Luật lệ nhằm bảo vệ quyền lợi con người và làm cho đời sống con người an toàn hạnh phúc. Do đó, tôn trọng luật lệ chính là bổn phận của mỗi con người trong xã hội. Những người Pha-ri-sêu đã phóng đại việc bứt vài bông lúa thành việc gặt lúa là việc cấm làm trong ngày sa-bát để tố cáo các môn đệ vi phạm luật Mô-sê. Lòng đố kỵ và óc nệ luật khiến họ đánh mất chính tinh thần của lề luật. Lề luật không còn phục vụ cho hạnh phúc con người mà bị họ dùng làm công cụ để lên án Đức Giê-su.

Mời Bạn: Có những người không tôn trọng luật làm xáo trộn, gây chia rẽ trong cộng đoàn. Có những người lại quá nệ luật, xét đoán khắt khe, thiếu bao dung, thiếu bác ái với tha nhân. Vậy tôi phải đặt luật lệ ở vị trí nào trong đời sống để xây dựng tương quan với Chúa và tha nhân một cách tốt đẹp hơn?

Sống Lời Chúa: Bạn và gia đình có đọc kinh tối chung hoặc đi lễ Chúa Nhật cách cập rập, thiếu hụt không? Bạn hãy sắp xếp công việc để làm các việc ấy cách trọn vẹn sốt sắng.

Cầu nguyện: Lạy Chúa Giê-su, Chúa đã truyền cho chúng con giới răn riêng của Chúa là yêu thương nhau như Chúa yêu thương. Xin cho chúng con biết lấy luật yêu thương của Chúa làm kim chỉ nam cho cuộc sống và chu toàn việc bổn phận của chúng con với lòng mến Chúa và yêu người. Amen.

 

18/01/23 THỨ TƯ TUẦN 2 TN
Bắt đầu tuần lễ cầu cho các Ki-tô hữu hiệp nhất         
Mc 3,1-6

NGÀY SA-BÁT, LÀM ĐIỀU LÀNH

Đức Giê-su bảo người bị bại tay: “Anh chỗi dậy, ra giữa đây.” Rồi Người nói với họ: “Ngày Sa-bát, được phép làm điều lành hay điều dữ, cứu mạng người hay giết đi?” (Mc 3,4)

Suy niệm: Để đón nhận và sống sứ điệp Tin Mừng, cần biết nhìn và có một tấm lòng. Khi gọi người bị bại tay ra đứng giữa hội đường, Chúa Giê-su không có ý hạ giá anh, nhưng Ngài kêu gọi chúng ta hãy dám nhìn thẳng vào người anh em đau khổ, bị bỏ rơi, bị lãng quên và lắng nghe lời chất vấn của lương tâm: “Ngày Sa-bát được phép làm điều lành hay điều dữ?” Mệnh lệnh “làm lành lánh dữ” của lương tâm sở dĩ có tính tuyệt đối vô điều kiện bởi vì nó xuất phát từ chính Thiên Chúa. Người ta chỉ chu toàn bổn phận thánh thiêng thờ phượng Chúa khi và chỉ khi “làm điều lành”. Mà “điều lành” không gì khác hơn là phục vụ, chia sẻ cách cụ thể với người anh em đau khổ đang ở giữa cộng đoàn đây.

Mời Bạn: Bạn đang làm những “điều lành” nào trong ngày Chúa Nhật, Ngày Của Chúa? Bạn có bận bịu công việc làm ăn đến nỗi không còn thì giờ cho Chúa, cho gia đình, con cái? Hay bạn cũng ngưng công việc làm thường ngày, những để mê đắm trong bài bạc, nhậu nhẹt say sưa?

Chia sẻ: Ngày Chúa Nhật của bạn thường diễn ra như thế nào? Có thể sắp xếp cách khác để ngày ấy trở thành ngày của mến Chúa yêu người cách đặc biệt hơn không?

Sống Lời Chúa: Gác lại việc làm ăn thường ngày để đi thăm một người trong khu xóm đang cần sự quan tâm chia sẻ.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, xin ban thêm cho con nhiệt tâm làm việc lành, biết yêu thương phục vụ những anh chị em nghèo khổ, bất hạnh xung quanh con.

 

19/01/23 THỨ NĂM TUẦN 2 TN
Mc 3,7-12

HIỆP THÔNG TRONG DÂN CHÚA

Từ miền Ga-li-lê,… từ miền Giu-đê,… người ta lũ lượt đến với Người vì nghe biết những gì Người đã làm. (Mc 3,7-8)

Suy niệm: Theo như Tin Mừng mô tả, dân chúng gần xa, có những người ở cách xa hàng trăm dặm, lũ lượt đi bộ đến với Chúa Giê-su để nghe Người giảng dạy và để được chữa lành. Cảnh tượng này hiện thực điều các tiên tri báo trước về thời thiên sai, thời muôn dân nô nức tiến về nhà Chúa. Đó cũng là hình ảnh đoàn dân mới của Thiên Chúa, ở mọi nơi, mọi thời được Lời Chúa quy tụ. Thiên Chúa không loại trừ ai. “Bất kỳ ai kính sợ Thiên Chúa và thực thi điều chính trực đều được Thiên Chúa tiếp nhận.” Ngài muốn “thánh hóa và cứu độ họ không như những cá nhân riêng rẽ” nhưng muốn kết hợp họ thành một dân tộc là dân Thiên Chúa. Vì thế, ai cũng được mời gọi gia nhập đoàn dân của Thiên Chúa, sống dưới quyền lãnh đạo của Đức Ki-tô cùng hiệp thông với nhau trong Chúa Thánh Thần. (x. Vatican II, Hiến chế Giáo Hội, số 9).

Mời Bạn: Trong Hội Thánh, mọi người không còn là người dưng xa lạ với nhau nhưng là anh chị em trong cùng một gia đình của Thiên Chúa (x. Ep 2,19). Tất cả cùng chia sẻ sức sống, sứ mệnh của Hội Thánh, cùng đồng cảm, yêu mến, bênh vực Hội Thánh.

Sống Lời Chúa: Hưởng ứng lời kêu gọi của Thư Chung năm 2022 của HĐGMVN, mọi người cùng nhau củng cố sự hiệp thông trong Dân Chúa qua việc lắng nghe Lời Chúa, tham dự Thánh Thể, hoán cải và làm việc bác ái.

Cầu nguyện: Lạy Chúa Giê-su, xin cho Hội Thánh Chúa trở thành mái nhà chung, nơi muôn người tìm đến nương thân, trú ngụ. Xin cho con biết dùng các ơn các huệ Chúa ban để dấn thân phục vụ Hội Thánh.

 

20/01/23 THỨ SÁU TUẦN 2 TN
Th. Pha-bi-a-nô, giáo hoàng, tử đạo
Mc 3,13-19

LÀ TÔNG ĐỒ CỦA THẦY GIÊ-SU

Bấy giờ Đức Giê-su gọi lại với Người  những kẻ mà Người muốn chọn. Người thành lập nhóm Mười Hai, để các ông ở với Người và để Người sai đi rao giảng, với quyền trừ quỷ. (Mc 3,13-15)

Suy niệm: Đức Giê-su kêu gọi Nhóm Mười Hai để làm gì? – Để ở với Người và để Người sai đi rao giảng. Như vậy, trước khi được sai đi rao giảng Tin Mừng, thì các Tông đồ phải ở với Thầy mình 3 năm. Ở với Đức Giê-su, nghĩa là tiếp xúc, gặp gỡ, thân thiết, hiểu được nỗi lòng, có chung ý hướng, ước mơ như Thầy mình, trước khi đi rao giảng Tin Mừng. Đó là bí quyết huấn luyện tông đồ của ông Thầy Giê-su nổi tiếng. Ngày hôm nay, Hội Thánh cũng đang dùng phương pháp đó thôi. Bạn hãy nghe Jacques Delarue nói: “Mọi phần tử trong Hội Thánh phải sống Lời Chúa và yêu mến với cùng một tình yêu của Đức Giê-su. Chính vì thế, ngày Chúa nhật họ đi gặp gỡ Chúa trong Lời Người và trong Thánh Thể, trước khi nghe đọc: ‘Hãy đi bình an.’ Hãy ra đi, đừng ở lại. Các bạn được sai đến cho mọi tạo vật.”

Mời Bạn: Bạn đã “ở với Thầy Giê-su” thật sự chưa và ý thức mình được sai đi như thế nào trong hoàn cảnh hiện nay của bạn?

Chia sẻ: Tôi, và nhóm của tôi có ý thức mình là tông đồ, nghĩa là mình được mời gọi ở lại với Thầy Giê-su và rồi được sai đi rao giảng không?

Sống Lời Chúa: Năm mới này, tôi sẽ ở lại với Thầy Giê-su bằng việc gặp gỡ Ngài trong 5 phút đọc và cầu nguyện với Lời Chúa mỗi ngày .

Cầu nguyện: Lạy Thầy Giê-su, Thầy đã thương chọn gọi chúng con làm tông đồ của Thầy. Xin cho chúng con biết noi gương các thánh Tông đồ, biết ở với Thầy và sẵn sàng để Thầy sai đi rao giảng Tin Mừng cho người khác. Amen.

 

21/01/23 THỨ BẢY TUẦN 2 TN
Th. A-nê, trinh nữ, tử đạo
Mc 3,20-21

CHÚA MẤT TRÍ, LỜI QUÁ KHÓ NGHE!

“Họ nói rằng Ngài đã mất trí.” (Mc 3,21)

Suy niệm: Có nhiều lý do khiến thân nhân cho rằng Đức Giê-su bị mất trí: bỏ công ăn việc làm để lang thang đây đó; không lập gia đình, kết giao với một nhóm ngư dân ít học; chống lại người Pha-ri-sêu, kinh sư trong các vấn đề tôn giáo truyền thống; không dùng quyền năng để phục vụ cho bà con họ hàng, cứ đi thi ân cho thiên hạ. Việc Ngài không chịu nghỉ ngơi, quên ăn quên ngủ để giảng dạy, chữa trị cho dân chúng, là giọt nước tràn ly đưa đến quyết định đi bắt Ngài về nhà. Quả thật Ngài đang “điên” với sứ vụ của mình, lao tâm lao lực vì sứ vụ Nước Trời ấy. Những tưởng gán cho Ngài bệnh “điên” đó là có thể kìm hãm ảnh hưởng của Ngài, thế nhưng thực tế thì ngược lại, Ngài đích thực là người mà dân chúng tìm đến chứ không phải giới Pha-ri-sêu, luật sĩ.

Mời Bạn: Nếu cứ mãi suy tính được/mất, thắng/thua cho bản thân trong các công cuộc tông đồ, loan báo Tin Mừng, bạn sẽ chẳng bao giờ dám liều mình cả, vì lúc nào phần mất/thua sẽ về phía bạn. Tựa như Chúa Giê-su, bạn cũng phải chịu tiếng “điên, mất trí” khi yêu Chúa, hoạt động cho sứ vụ Ngài giao phó. Bạn có bao giờ dám bỏ thời giờ, sức lực để theo đuổi một điều tốt chưa?  

Sống Lời Chúa: Tôi chấp nhận đánh đổi tất cả để đạt được lý tưởng mình đang theo đuổi, chẳng hạn như ơn gọi linh mục tu sĩ hay tình nguyện trong công tác bác ái xã hội.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, cảm tạ Chúa đã tin tưởng gọi con vào làm vườn nho Nước Trời của Chúa. Xin cho con biết mến yêu và hết tình phụng sự Chúa trong mọi người. Xin hãy dùng con làm khí cụ bình an cho Nước Chúa mau trị đến. Amen.

 

22/01/23 CHÚA NHẬT TUẦN 3 TN

Mồng Một Tết. Cầu bình an cho năm mới.
Mt 6,25-34

LỜI CHÚC ĐẦU NĂM CỦA CHÚA

“Anh em đừng lo lắng tự hỏi: ta sẽ ăn gì, uống gì hay mặc gì đây? Tất cả những thứ đó, dân ngoại vẫn tìm kiếm. Cha anh em trên trời thừa biết anh em cần tất cả những thứ đó. Trước hết hãy tìm kiếm Nước Thiên Chúa và đức công chính của Người, còn tất cả những thứ kia, Người sẽ thêm cho.” (Mt 6,31-33)

Suy niệm: Trong những ngày đầu năm mới, chúng ta vẫn có thói quen chúc nhau nững điều thật tốt đẹp. Thế nhưng chúng ta cũng mường tượng rằng những lời chúc đó nếu không phải là những ngôn từ rập theo khuôn sáo thì cùng lắm cũng chỉ là những ước mơ mà thôi. Phần Chúa, Ngài cũng dùng Lời Ngài mà chúc chúng ta, cách đặc biệt trong phụng vụ ngày đầu năm mới. Lời chúc của Ngài nhắm thẳng vào những nhu cầu thường nhật nhưng cấp thiết, là những mối bận tâm lo lắng hàng đầu của chúng ta: “ăn gì, uống gì, lấy gì mà mặc”. Thế nhưng, tất cả những thứ đó “Chúa đã biết thừa”. Ngài sẵn lòng ban cho chúng ta những điều đó, và còn “ban  thêm” sau khi Ngài ban cho chúng ta điều quan trọng hơn, quí giá hơn nhiều; đó là chính trọng tâm lời chúc của Ngài: “Hãy tìm kiếm Nước Thiên Chúa và sự công chính của Người”. Lời chúc cũng là lời hứa. Mà đã hứa thì Chúa sẽ thực hiện.

Mời Bạn: Bạn có dám tin, dám nhận vào lời hứa-chúc của Chúa không? Mà dám tin cũng có nghĩa là dám liều: dốc sức việc “tìm kiếm Nước Thiên Chúa” trước, và sẵn sàng phó thác những sự khác “ăn gì, uống gì hay lấy gì mà mặc” để cho Chúa tuỳ nghi định liệu.

Sống Lời Chúa: Trong ngày đầu năm mới bạn và gia đình bạn đọc kinh gia đình và dâng lên Chúa lời cầu xin và quyết tâm của toàn thể gia đình.

Cầu nguyện: Đọc Kinh Trông Cậy hoặc hát “Con vẫn trông cậy Chúa”.

 

23/01/23 THỨ HAI TUẦN 3 TN
Mồng Hai Tết Quý Mão. Kinh nhớ tổ tiên, ông bà, cha mẹ
Mt 15,1-6

HÃY THỜ CHA KÍNH MẸ

“Thiên Chúa dạy: Ngươi hãy thờ cha kính mẹ.” (Mt 15,4)

Suy niệm: “Mẹ thương con biển hồ lai láng, con thương mẹ kể tháng kể ngày.”  Đây không phải là tiếng thở dài của một người mẹ hay lời cay đắng của bà trút lên con. Đây là một tường trình về tình yêu cằn cỗi, nghèo nàn của những người con cái đối với ông bà, cha mẹ mình. Thời nay, sự cằn cỗi ấy dường như còn gia tăng. Đôi khi thông tin trên báo chí cho biết có những cụ già tám chín mươi tuổi, hằng ngày phải lao động kiếm sống. Được hỏi thì các cụ nói không muốn gánh nặng cho con cái. Nhưng phải chăng trong thực tế, với nhiều lý do, có những người con tự miễn cho mình bổn phận đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ. Giáo Hội dành ngày Mồng Hai Tết cầu nguyện cho tổ tiên, ông bà, cha mẹ để thực hành mệnh lệnh của Chúa: Ngươi hãy thờ cha kính mẹ. Mẫu gương Chúa Giê-su đối với cha mẹ luôn cần được Ki-tô hữu khám phá để sống theo.

Mời Bạn: Trong những ngày Tết này, bạn có những chương trình cho từng ngày. Trong số đó, có thời gian nào bạn sẽ dành cho ông bà, cha mẹ không? Bên cha mẹ, ông bà, bạn lắng nghe, ân cần vấn an, chuyện trò như là người con hay như người ban phát, thi ân?

Chia sẻ: Người ta đối xử với cha mẹ và người thân thế nào, họ sẽ đối xử với bạn như vậy. Bạn nghĩ gì về nhận định đó?

Sống Lời Chúa: Hôm nay, bạn  bày tỏ lòng hiếu thảo của bạn với tổ tiên, ông bà, cha mẹ bằng hành động cụ thể.

Cầu nguyện: Lạy Cha, xin cho mẫu gương sống của Con Cha trở thành sống động trong lối sống của con đối với Cha và đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ của con. Xin Cha ban ơn phúc cho các ngài, nhất là trong những ngày của tuổi già.

 

24/01/23 THỨ BA TUẦN 3 TN
Th. Phan-xi-cô Sa-lê-si-ô, giám mục, tiến sĩ HT
Mồng Ba Tết. Thánh hoá công ăn việc làm.
Mt 25,14-30

ĐỪNG KHÔN HƠN CHỦ

“Người kia sắp đi xa, gọi đầy tớ đến mà giao phó của cải mình cho họ. Ông đưa cho người này năm yến, người kia hai yến, người khác nữa một yến, tùy khả năng riêng mỗi người.” (MT 25,14-15)

Suy niệm: Khi giao tài sản cho đầy tớ, ông chủ không hề nhắm đến những khoản sinh lời (vì khi về, ông thưởng cho họ cả vốn lẫn lời, nếu họ là đầy tớ tài giỏi và trung tín), mà ông muốn họ tham gia với ông trong việc quản lý tài sản để cùng chung hưởng với ông. Tự ông có thể đem tài sản gửi ngân hàng để kiếm lời, nhưng ông muốn đầy tớ của ông ít nhất biết làm việc đó, nếu không biết làm gì để sinh lời nhiều hơn. Sai lầm của người lãnh một yến là không tin chủ, trong khi chủ lại tin anh: chủ giao cho anh tài sản, anh đem chôn lại còn biện bác vì sợ chủ gặt chỗ không gieo, thu nơi không vãi. Nếu anh không tin chủ, thì chủ cũng không còn lý do để tin anh; anh đáng bị loại, vì anh là đầy tớ xấu xa và biếng nhác.

Mời Bạn: Khi dựng nên con người, Thiên Chúa đặt họ vào vườn Ê-đen, để cày cấy và canh giữ đất đai (x. St 2,15). Như thế, lao động thuộc về bản tính con người, vì đã được Thiên Chúa ấn định ngay từ khi tạo dựng. Nhờ lao động mà con người được tăng trưởng, và nhờ lao động mà con người trở nên giống Thiên Chúa: “Cha tôi vẫn làm việc, thì tôi cũng làm việc” (Ga 5,17). Bạn làm gì để thánh hóa công việc hiện tại của bạn?

Sống Lời Chúa: Luôn sinh lời yến bạc của Chúa bằng cách tận dụng mọi khả năng Chúa ban để phục vụ tha nhân.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, tổ tông chúng con phạm tội, vì đã không sống như những tôi tớ trung thành. Xin cho con biết việc phải làm, để phụng sự Chúa như đầy tớ khôn ngoan và trung tín.

 

25/01/23 THỨ TƯ TUẦN 3 TN
Thánh Phao-lô tông đồ trở lại
Mc 16,15-18

LÒNG TIN, KHỞI ĐẦU CỦA ĐỜI SỐNG CHỨNG TÁ

“Đây là những dấu lạ sẽ đi theo những ai có lòng tin…” (Mc 16,17a)

Suy niệm: Nếu được hỏi người môn đệ nào đã thi hành sít sao lời mời gọi “Hãy đi khắp tứ phương thiên hạ, loan báo Tin Mừng” của Chúa Giê-su, chắc hẳn câu trả lời được nhiều Ki-tô hữu chọn sẽ là thánh Phao-lô. Theo sách Công vụ Tông đồ, sau khi trở lại, Phao-lô đã hăng say đi khắp vùng Tiểu Á, đến “tận cùng trái đất” – vùng đất thuộc đế quốc Rô-ma thời bấy giờ – và hoạt động không mệt mỏi, tận dụng mọi hoàn cảnh để loan báo Tin Mừng cứu độ. Điều giúp thánh nhân mạnh dạn ra đi đến những vùng ngoại vi, làm được nhiều dấu lạ, chấp nhận mọi gian lao khốn khó, kể cả sự bách hại “miễn là Chúa Ki-tô được rao giảng” (Pl 1,18) không chỉ do lòng say mê Chúa Kitô, mà còn nhờ lòng tin vững chắc vào một Thiên Chúa luôn yêu thương, mãi ở cùng, và đồng hành với những ai hết lòng gắn bó với Ngài.

Mời Bạn: Mỗi Ki-tô hữu đều được thông chia phần phúc Tin Mừng, được Chúa sai đi để làm chứng nhân cho Nước Trời. Thiên Chúa không bao giờ bỏ mặc chúng ta bước đi một mình, nhưng Ngài hứa sẽ “ở cùng chúng ta mọi ngày cho đến tận thế” (x. Mt 28,20) và “dùng những dấu lạ kèm theo để xác nhận lời chúng ta rao giảng” (x. Mc 16,20). Bạn có tin vào lời hứa này để rồi mỗi ngày can đảm rao giảng về Chúa bằng đời sống của mình không?

Sống Lời Chúa: Mỗi ngày bạn dâng Chúa lời cầu nguyện để xin Ngài giúp mình vững tin vào Chúa.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, xin ban thêm đức tin cho chúng con, để chúng con dám sống vì đức tin ấy mỗi ngày, loan báo Tin Mừng của Chúa đến cho mọi người. Amen.

 

26/01/23 THỨ NĂM TUẦN 3 TN
Th. Ti-mô-thê và Ti-tô, giám mục
Lc 10,1-9

SỐNG NGHÈO TRONG SỨ VỤ

“Đừng mang theo túi tiền, bao bị, giày dép.” (Lc 10,4)

Suy niệm: Sau khi đắc cử giáo hoàng ngày 13/03/2013, Đức Phan-xi-cô không đến ở trong dinh thự các giáo hoàng nhưng lưu lại tại căn phòng trong Nhà Trọ Thánh Marta để ở gần các cộng sự viên của mình. Ngài quan tâm tới những người “nghèo nhất, yếu đuối nhất, ít quan trọng nhất”. Ngài luôn kêu gọi các tu sĩ đến với những người sống bên lề xã hội. Người ta nhận ra Đức Phan-xi-cô, trên ngôi vị giáo hoàng, muốn xây dựng một “Giáo hội nghèo, cho người nghèo” đúng như lý tưởng sống của vị thánh mà ngài đã chọn làm danh hiệu giáo hoàng của mình. Đó cũng là mệnh lệnh mà Chúa Giê-su đã truyền cho các môn đệ khi sai các ông đi truyền giáo. Quả thật thay vì nhắc các ông trang bị đầy đủ các phương tiện vật chất, Chúa Giê-su muốn các ông lên đường với gói hành trang gọn nhẹ: không mang theo túi tiền, bao bị, giày dép. Ngài muốn các ông sống nghèo như chính Ngài đã sinh ra, sống, rao giảng và chết trong khó nghèo.

Mời Bạn: Chúng ta đang muốn xây dựng Giáo hội nào: giàu cho người giàu? hay nghèo cho người nghèo? Những người nghèo và cô thế cô thân có được cộng đoàn quan tâm giúp đỡ không? Tiền giáo xứ giúp cho người nghèo là bao nhiêu so với tiền xây dựng, tiền tổ chức các cuộc lễ lạc, đình đám?

Sống Lời Chúa: Tôi sống đơn giản và khó nghèo tự nguyện, sẵn sàng bớt các chi tiêu không cần thiết để giúp người nghèo, người túng thiếu quanh tôi.

Cầu nguyện: Lạy Chúa Giê-su, xin Chúa gửi đến cho thế giới đang chạy theo quyền lực và tiền của, những sứ giả Tin Mừng ham thích sống khó nghèo, biết hy sinh quên mình vì hạnh phúc của tha nhân.

 

27/01/23 THỨ SÁU TUẦN 3 TN
Th. An-giê-la Mê-ri-si, trinh nữ
Mc 4,26-34

ÂM THẦM VÀ BÉ NHỎ

“Nước Thiên Chúa giống như một người vãi hạt giống xuống đất… giống như hạt cải…” (Mc 4,26.31)

Suy niệm: Hạt giống, cỏ cây trong thiên nhiên âm thầm, từ từ phát triển, khởi đi từ những gì rất nhỏ bé, là hình bóng nói lên sự tăng trưởng của Nước Thiên Chúa. Sự phát triển âm thầm, bé nhỏ ấy cứ tiếp tục ngày qua ngày nếu thiên nhiên và con người hòa hợp, liên kết với nhau. Trái lại, khi con người chống lại hoặc tàn phá thiên nhiên, thảm họa rồi sẽ xuất hiện. Tương tự như vậy, Nước Thiên Chúa tựa hạt giống chậm rãi, âm thầm tăng trưởng trên thế giới, không gì cản trở nổi sự tăng trưởng ấy. Cũng như hạt cải bé nhỏ rồi sẽ có ngày trở thành cây cao to, chim trời đến nương náu, Nước Thiên Chúa cũng khởi đầu với sự cộng tác của nhóm Mười Hai, nhưng rồi sẽ phát triển, lan rộng nơi lòng người khắp thế giới, dù gặp lắm chống đối, bao bách hại, vì “không có gì Thiên Chúa không làm được.”

Mời Bạn: Cuộc chiến giữa thiên nhiên và con người chưa có hồi kết, khi con người tiếp tục xâm phạm môi sinh. Cũng vậy, đang diễn ra cuộc chiến thiêng liêng giữa thế giới phàm tục và các giá trị Nước Trời. Bạn và tôi được kêu mời gìn giữ, tôn trọng môi sinh, cũng như quan tâm đề cao, thực thi các giá trị Tin Mừng, làm chứng cho Nước Trời trong xã hội thực dụng hôm nay.

Sống Lời Chúa: Tôi cố gắng đọc, suy niệm, thực hành Lời Chúa, vì xác tín đó là phương thế âm thầm, nhưng hữu hiệu giúp cho việc triển nở hạt giống đức tin nơi tâm hồn mình.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, cảm tạ Chúa đã gieo hạt giống đức tin vào tâm hồn con. Xin giúp con chu toàn bổn phận hằng ngày trong tư thế người Ki-tô hữu hầu góp phần cho Nước Chúa lan rộng.

 

28/01/23 THỨ BẢY TUẦN 3 TN
Th. Tô-ma A-qui-nô, linh mục, tiến sĩ HT
Mc 4,35-41

CÓ CHÚA Ở BÊN

Bỏ đám đông ở lại, các ông chở Người đi, vì Người đang ở sẵn trên thuyền. (Mc 4,36)

Suy niệm: Điều lạ lùng là Thầy Giê-su thúc dục các môn đệ sang bờ bên kia khi chiều về. Đêm tối, cuồng phong là hình ảnh tượng trưng cho sự dữ, mãnh lực chống đối Thiên Chúa. Thế sao lại chèo thuyền vượt hồ vào thời điểm này mà không phải lúc nào khác? Câu trả lời nằm ở chi tiết đắt giá này: “các ông chở Người đi, vì Người đang ở sẵn trên thuyền.” Có Thầy mình ở trên thuyền thì sao phải sợ đêm tối, bão tố! Do đó, khi trận cuồng phong gần như nhấn chìm con thuyền, các môn đệ đánh thức, kêu cứu Thầy, nhưng lại nhận được lời trách cứ: “Sao nhát thế? Làm sao mà anh em vẫn chưa có lòng tin?” Cũng vậy, có Ngài trong con thuyền cuộc đời, ta an tâm vững chí giữa bao sóng gió.

Mời bạn: “Sang bờ bên kia” là bước ra khỏi vùng đất an toàn, thành công,… để bắt đầu cuộc “phiêu lưu đức tin” với Thầy Giê-su. Ngài đã lên thuyền cuộc đời, gia đình, cộng đoàn bạn và cả với Giáo Hội. Con thuyền ấy sẽ gặp lắm “cuồng phong” chống đối, cám dỗ, nghi ngờ, phản bội, hưởng thụ,… gần như nhấn chìm. Thế nhưng, tựa các môn đệ, bạn cần nhớ rằng Chúa Giê-su vẫn đang ở trên thuyền với bạn. Chỉ cần bạn tin, đưa tay ra nắm lấy tay Ngài. Sợ hãi và nhát đảm là dấu hiệu cho thấy bạn thiếu đức tin. Bao lâu còn tin rằng CÓ CHÚA Ở BÊN mình, bấy lâu bạn sẽ chiến thắng những trận “cuồng phong” của thế gian, ma quỷ, xác thịt.

Sống Lời Chúa: Lặng quỳ trước Chúa Giê-su Thánh Thể hoặc trước Thánh giá, xin Ngài thêm sức mạnh giúp bạn vượt qua vấn đề hiện tại của mình.

Cầu nguyện: Cảm tạ Chúa luôn ở bên con. Xin ban thêm đức tin cho con.

 

29/01/23 CHÚA NHẬT TUẦN 4 TN – A
Mt 5,1-12a

PHÚC THAY CHO BẠN

“Phúc thay anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại và vu khống đủ điều xấu xa. Anh em hãy vui mừng hớn hở, vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao.” (Mt 5,12)

Suy niệm: Theo khảo sát của viện Gallup về các quốc gia hạnh phúc nhất thế giới năm 2022 thì các nước Bắc Âu như Phần Lan, Đan Mạch vẫn dẫn đầu. Chót bảng xếp hạng là Apghanistan. Việt Nam ta thì thường thường bậc trung được xếp thứ 77 trong số 146 quốc gia được khảo sát. Tuy nhiên, dù sống trong quốc gia nào, người Ki-tô hữu vẫn có thể có hạnh phúc mà Thiên Chúa đã và đang ban cho họ. Những mối “phúc thay” của Chúa không phải là những hy vọng mơ hồ về hạnh phúc tương lai, mà là niềm vui người Kitô hữu đã cảm nếm ngay trong đời sống hằng ngày, dù phải chịu mọi sự “bách hại và vu khống”. Thật vậy, có hạnh phúc nào lớn hơn hạnh phúc được làm con cái Chúa, được có Đức Giê-su là Thầy, là Chúa của đời mình.

Mời Bạn: Để thật sự cảm nhận những “phúc thay” của Chúa, bạn phải sống theo tám chuẩn mực của người môn đệ Giê-su. Mời bạn đọc và nghiền ngẫm tám chuẩn mực này: khó nghèo, hiền lành, sầu khổ (vì tội lỗi mình và đau khổ của đồng loại), khát khao nên người công chính, xót thương, trong sạch, xây dựng hòa bình và sống công chính.

Sống Lời Chúa: Chọn một mối phúc mà bạn thấy thích hợp nhất để thực hiện trong đời sống của bạn.

Cầu nguyện: Lạy Chúa, xin cứ gởi chúng con vào thôn xóm, đem an hòa cho những ai bất thuận, đem thanh bình cho kẻ sống âu lo, đem ủi an cho những người sầu khổ, đem niềm vui cho những ai bất hạnh, đem trợ giúp cho những người gặp cảnh khó khăn. Amen.

 

30/01/23 THỨ HAI TUẦN 4 TN
Mc 5,1-20

TRI ÂN LÀ TÂM TÌNH CHỦ ĐẠO

“…và loan tin cho họ biết mọi điều Chúa đã làm cho anh, và Người đã thương anh như thế nào.” (Mc 5,19)

Suy niệm: “Mọi việc ta làm nên là kết quả của lòng tri ân về những gì Chúa đã làm cho ta.” (L. Hill). Người bị quỷ ám trong bài Tin Mừng đã kể lại cho người thân về những việc kỳ diệu đã xảy ra cho thấy Chúa thương mình. Từ chỗ bị cả đạo binh thần ô uế ám, sống cô độc nơi mồ mả, tự hành hạ bản thân, đe dọa người chung quanh, anh tỉnh táo về chung sống với gia đình, vui hưởng cuộc sống, giúp ích cho cuộc đời. Phẩm giá, sự sống của anh quý giá hơn sự sống của hai ngàn con heo đang được vỗ béo chờ ngày xuất chuồng. Tuy không được là môn đệ rong ruổi theo Chúa như nhóm Mười Hai, nhưng anh là môn đệ nơi gia đình, chứng nhân về tình thương Chúa cho người thân, với lòng tri ân được Ngài thương cứu mạng cách kỳ diệu.  

Mời Bạn: “Tôi hạnh phúc vì tôi có lòng biết ơn. Tôi chọn sống biết ơn. Lòng biết ơn ấy làm cho tôi được hạnh phúc” (W. Arnette). Biết ơn phải là tâm tình chủ đạo thường xuyên của bạn trong cuộc đời này: tri ân Chúa vì sự hiện hữu trên đời, được làm con cái Chúa, sống tình thân thiết với Ngài; biết ơn người thân trong gia đình, bạn bè, xã hội. Khi nhìn đời mình dưới ánh mắt tri ân, bạn sẽ thấy cuộc đời ấy hoàn toàn đổi khác, và chắc chắn sẽ hạnh phúc hơn.

Sống Lời Chúa: Tôi luôn sống tâm tình cảm tạ Chúa mỗi sáng khi thức dậy, buổi tối trước khi đi ngủ, trước và sau bữa ăn…

Cầu nguyện: Lạy Chúa Giê-su, cảm tạ Chúa cho con được làm môn đệ Ngài, sống tâm tình con thảo với Chúa Cha, cũng như tình huynh đệ với người khác. Xin cho con luôn hạnh phúc trong tâm tình tri ân cảm tạ mọi ngày. Amen.

 

31/01/23 THỨ ba tuần 4 tn
Th. Gio-an Bốt-cô, linh mục
Mc 5,21-43

SỨC MẠNH CỦA NIỀM TIN

“Này con, lòng tin của con đã cứu chữa con. Con hãy về bình an và khỏi hẳn bệnh.” (Mc 5,34)

Suy niệm: “Đừng bao giờ đánh giá thấp sức mạnh của niềm tin, vì khi không có gì có vẻ như có thể, niềm tin làm cho có thể” (G. Mona). Em bé mới mười hai tuổi qua đời sau cơn bạo bệnh, người đàn bà tiền mất tật mang sau mười hai năm bị băng huyết: cả hai có vẻ như vô phương chữa chạy. Thế nhưng, với niềm tin vào Thầy Giê-su của người cha, cũng như của người đàn bà, em bé được hồi sinh, bệnh băng huyết được chữa lành. Bàn tay của Ngài truyền sự sống cho em bé trỗi dậy, bàn tay của người đàn bà đụng vào gấu áo truyền dẫn sự sống Ngài cho bà. Thế nhưng, đừng quên rằng em bé lẫn người đàn bà có được sự sống Ngài ban tặng rồi cũng sẽ lìa đời. Chính đức tin mới làm cho ta đạt được điều không tưởng hơn cả: chia sẻ sự sống vĩnh cửu khi sống tương quan thân thiết với Ngài.

Mời Bạn: “Niềm tin nơi Chúa sẽ nâng bạn lên những phúc lành cao cả hơn” (G. Kent). Tin nơi Chúa, cậy trông vào Ngài, có thể bạn không được chữa lành bệnh như các bệnh nhân trong Tin Mừng, thế nhưng, bạn đạt được điều cao trọng hơn sự sống đời này: sự sống vĩnh cửu, mối tương quan mật thiết với Thiên Chúa hôm nay và mãi mãi. Bạn nhận biết ý nghĩa đời mình, tìm thấy hạnh phúc, niềm vui trong đời sống đạo mỗi ngày khi có Chúa trong cuộc đời.

Sống Lời Chúa: Tôi tìm cách đào sâu đức tin vào Chúa hơn qua việc đọc Lời Chúa, học hỏi giáo lý, thực hành điều răn Chúa, nhất là điều răn mến Chúa yêu người.

Cầu nguyện: Lạy Chúa Giê-su, Chúa luôn bày tỏ tình thương với người đau khổ. Xin cho con nhận ra tình thương ấy qua cuộc sống đời thường mỗi ngày.